Daliranite
Chemical formula: Pb<sup>2+</sup>Hg<sup>2+</sup>As<sup>3+</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>5</sub>
Daliranit to ekstremalnie rzadki siarkosól ołowiu i rtęci, tworzący igiełkowe kryształy o metalicznym połysku.
Description
## Charakterystyka Daliranit jest siarkosolem ołowiu, rtęci i arsenu, występującym w postaci bardzo małych, listewkowych lub igiełkowych kryształów. Zazwyczaj tworzy on niewielkie, promieniste lub bezładne agregaty. Jego kryształy nie przekraczają kilkuset mikrometrów długości. Minerał jest nieprzezroczysty i ma charakterystyczny, silny metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Połysk daliranitu jest metaliczny. Minerał jest całkowicie nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 5,55 g/cm³. Twardość w skali Mohsa nie została określona. ## Barwy i odmiany Minerał ten ma stałą, charakterystyczną barwę - od stalowoszarej do czarnej. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Daliranit został opisany po raz pierwszy w 2008 roku. Jego nazwa honoruje dr Farahnaz Daliran, niemiecką geolog pochodzenia irańskiego, za jej wkład w badania złóż rud w Iranie, w tym w lokalizacji typowej tego minerału. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, daliranit nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Diagnostic features
## Rozpoznawanie Identyfikacja daliranitu na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa. Jego rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) w celu potwierdzenia struktury krystalicznej. Cechą charakterystyczną jest współwystępowanie ołowiu, rtęci i arsenu w jego składzie. ## Odróżnianie od podobnych Daliranit może być mylony z wieloma innymi drobnokrystalicznymi, szarymi siarkosolami o metalicznym połysku, takimi jak pierrotit, parapierrotit czy liczne inne siarkosole ołowiu i arsenu. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Daliranit tworzy wydłużone, listewkowe lub igiełkowe kryształy, które często układają się w niewielkie, bezładne lub częściowo uporządkowane, promieniste agregaty.
Geological environment
## Geneza Daliranit powstaje w warunkach niskiej sulfidacji w ramach systemów eptermalnych. Został znaleziony w silnie skrzemionkowanych skałach węglanowych, określanych jako jaspioidy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami kruszcowymi, takimi jak aurypigment, realgar, cynober, antymonit i piryt. Towarzyszą mu również inne rzadkie siarkosole, w tym pierrotit i parapierrotit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania daliranitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - złoże złota i arsenu Zareh Shuran w prowincji Azerbejdżan Zachodni w Iranie.
Rarity
Ekstremalnie rzadki
Collector aspects
## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego mikrominerału, o wartości kolekcjonerskiej decyduje przede wszystkim bogactwo okazu - ilość i stopień wykształcenia agregatów krystalicznych daliranitu. Dodatkowym atutem jest asocjacja z innymi rzadkimi lub dobrze wykształconymi minerałami towarzyszącymi. ## Popularne stanowiska Najwyżej cenione, a zarazem jedyne znane okazy, pochodzą z lokalizacji typowej w Zareh Shuran w Iranie.
Care and storage
## Czyszczenie Okazy daliranitu są niezwykle delikatne i zazwyczaj mikroskopijnej wielkości. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce ryzykowne i może zniszczyć okaz. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. Minerał zawiera toksyczne pierwiastki (ołów, rtęć, arsen), dlatego należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Należy myć ręce po każdym kontakcie z okazem. Nie należy go podgrzewać ani poddawać działaniu ultradźwięków. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnie zamkniętych pojemnikach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony jako materiał toksyczny.