Cesanite
Chemical formula: Ca<sub>2</sub>Na<sub>3</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>OH
Cesanit to rzadki siarczan wapnia i sodu, tworzący drobne, bezbarwne, igiełkowe kryształy w środowiskach fumaroli wulkanicznych.
Description
## Charakterystyka Cesanit jest minerałem z grupy siarczanów, chemicznie uwodnionym siarczanem sodu i wapnia. Tworzy bardzo małe, sześcioboczne kryształy o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym, które rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Zazwyczaj występuje w postaci promienistych lub splątanych agregatów, a także jako naloty i naskorupienia. Jest bezbarwny lub biały, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3.5. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość cesanitu to 2.91 g/cm³. Wykazuje niewyraźną łupliwość i przełam muszlowy do nierównego. Jest kruchy. ## Barwy i odmiany Cesanit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1981 roku przez G. Cavarrettę, A. Mottanę i F. Tecce. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - pola geotermalnego Cesano w Lacjum we Włoszech. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, cesanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Diagnostic features
## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną cesanitu jest jego środowisko występowania - jest to produkt wysokotemperaturowych ekshalacji wulkanicznych (fumaroli). Rozpoznanie opiera się na obserwacji formy kryształów (sześcioboczne, igiełkowe lub pryzmatyczne) oraz współwystępujących minerałów. Ze względu na niewielkie rozmiary, pewna identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Cesanit może być mylony z innymi bezbarwnymi siarczanami występującymi w fumarolach, takimi jak arcanit, thenardyt czy aftitalit. Wizualne odróżnienie tych minerałów w postaci drobnych kryształów jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznych badań. ## Formy kryształów Kryształy cesanitu mają pokrój smukłych, sześciobocznych pryzmatów, często zakończonych piramidami. Tworzą skupienia igiełkowe, włókniste, promieniste, a także drobnoziarniste naloty.
Geological environment
## Geneza Cesanit powstaje w wyniku bezpośredniej krystalizacji (sublimacji) z gorących gazów wulkanicznych w fumarolach. Jest to typowy minerał środowisk ekshalacyjnych, krystalizujący w temperaturze powyżej 400°C. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi produktami sublimacji wulkanicznej, takimi jak aftitalit, arcanit, thenardyt i różnorodne halogenki. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska występowania cesanitu na świecie to jego lokalizacja typowa - pole geotermalne Cesano w Lacjum we Włoszech, a także fumarole Wezuwiusza (Włochy) oraz wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce (Rosja).
Rarity
Bardzo rzadki
Collector aspects
## Kryteria jakości Jako minerał mikromontażowy, wartość kolekcjonerska cesanitu zależy od kilku czynników. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami. Istotna jest również obfitość kryształów na matrycy skalnej oraz ich wielkość, chociaż rzadko przekraczają one kilka milimetrów. Wysoko oceniane są także asocjacje z innymi rzadkimi minerałami fumarolicznymi. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z fumaroli Wezuwiusza oraz z wulkanu Tołbaczyk są najbardziej rozpowszechnione w kolekcjach. Materiał z lokalizacji typowej (Cesano) jest ekstremalnie rzadki i stanowi dużą gratkę dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów.
Care and storage
## Czyszczenie Cesanit jest minerałem rozpuszczalnym w wodzie, dlatego absolutnie nie wolno go czyścić na mokro. Do usuwania kurzu należy używać miękkiego, suchego pędzelka lub ostrożnie zdmuchiwać zanieczyszczenia sprężonym powietrzem z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, wszelkimi płynami i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć, dlatego powinien być chroniony przed wysoką wilgotnością powietrza. Jako minerał stosunkowo miękki i kruchy, jest podatny na uszkodzenia mechaniczne i zarysowania. ## Przechowywanie Okazy cesanitu najlepiej przechowywać w suchym miejscu, w zamkniętych pojemnikach, takich jak klasery mikromineralogiczne lub pudełka z membraną. Taka forma przechowywania chroni je przed wilgocią, kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.