Asbecasite
Chemical formula: Ca<sub>3</sub>Ti<sup>4+</sup>As<sup>3+</sup><sub>6</sub>Be<sub>2</sub>Si<sub>2</sub>O<sub>20</sub>
Asbecasyt to bardzo rzadki arsenin berylu, wapnia i tytanu, ceniony za charakterystyczne, cytrynowożółte, tabliczkowe kryształy.
Description
## Charakterystyka Asbecasyt jest złożonym krzemianem i arseninem, który tworzy małe, ale dobrze wykształcone kryształy. Zazwyczaj występują one w formie ostrych, spłaszczonych romboedrów o tabliczkowym wyglądzie. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, cytrynowożółta do zielonkawożółtej barwa. Kryształy mają silny, szklisty połysk i bywają przezroczyste, co w połączeniu z żywym kolorem czyni je bardzo atrakcyjnymi wizualnie, mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo twardy, z twardością w skali Mohsa wynoszącą 6.5 do 7, co jest nietypowe dla minerałów zawierających arsen. Ma gęstość około 3.73 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy. Jest kruchy, dlatego okazy należy traktować z ostrożnością. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą asbecasytu jest jasnożółta, cytrynowa, przechodząca niekiedy w odcienie zielonkawożółte lub rzadziej brązowawe. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa asbecasytu, nadana w 1966 roku przez Stefana Graesera, jest akronimem pochodzącym od składników chemicznych minerału: arsenu (As), berylu (Be), wapnia (Ca) i krzemu (Si). Został on odkryty i opisany na podstawie okazów pochodzących z alpejskich szczelin w rejonie Cherbadung w dolinie Binn (Binntal) w Szwajcarii, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, asbecasyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest wysoko cenionym minerałem kolekcjonerskim.
Diagnostic features
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami do identyfikacji asbecasytu są jego unikalna cytrynowożółta barwa, wysoka twardość (6.5-7), szklisty połysk oraz charakterystyczna forma spłaszczonych, tabliczkowych romboedrów. Jego występowanie jest niemal wyłącznie ograniczone do alpejskich szczelin hydrotermalnych. ## Odróżnianie od podobnych Asbecasyt bywa mylony z innymi żółtymi minerałami. - **Siarka rodzima** jest znacznie bardziej miękka (twardość 1.5-2.5). - **Mimetesyt** również jest dużo bardziej miękki (twardość 3.5-4) i zazwyczaj tworzy kryształy sześcioboczne lub skupienia nerkowate. - **Tytanit (sfen)** ma podobną twardość, ale tworzy kryształy o innym, klinowatym kształcie i krystalizuje w układzie jednoskośnym. - **Sfaleryt** jest miększy (3.5-4), ma doskonałą łupliwość i często żywiczny, a nie szklisty połysk. ## Formy kryształów Asbecasyt tworzy kryształy w układzie trygonalnym. Najczęściej są to małe, ostre romboedry, silnie spłaszczone wzdłuż osi krystalograficznej, co nadaje im wygląd cienkich tabliczek lub płytek. Występuje także w postaci skupień ziarnistych oraz jako cienkie naskorupienia.
Geological environment
## Geneza Asbecasyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, związanym z procesami metamorficznymi. Powstaje w niskotemperaturowych warunkach w otwartych szczelinach i spękaniach skał metamorficznych, takich jak gnejsy i łupki amfibolitowe, charakterystycznych dla Alp. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z kwarcem, hematytem, rutylem, anatazem, bruitem, a także innymi minerałami arsenowymi, takimi jak tennantyt, duftyt, mimetezyt czy gasparyt-(Ce). ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane na świecie stanowisko asbecasytu to jego lokalizacja typowa - Cherbadung w dolinie Binn (Binntal) w kantonie Valais w Szwajcarii. Okazy znajdowano również w innych miejscach w Alpach, m.in. we Włoszech (Piemont) i Austrii. Poza Europą odnotowano jego obecność w Japonii (kopalnia Gozaisho).
Rarity
Bardzo rzadki
Collector aspects
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy asbecasytu to te z ostrymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami o intensywnej, cytrynowożółtej barwie. Duże znaczenie ma również kontrastująca matryca, na przykład biały kwarc lub dolomit, która eksponuje barwę i formę kryształów. Okazy z wieloma kryształami lub w towarzystwie innych rzadkich minerałów z doliny Binn są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznej lokalizacji w dolinie Binn w Szwajcarii. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału.
Care and storage
## Czyszczenie Okazy asbecasytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej do usunięcia kurzu i luźnych zanieczyszczeń. Ze względu na jego kruchość i rzadkość, odradza się stosowanie myjek ultradźwiękowych oraz silnych środków chemicznych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury i uderzenia. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Mimo dobrej twardości, należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami, które mogłyby go zarysować. ## Przechowywanie Najlepiej przechowywać okazy w osobnych, wyściełanych pudełkach klaserowych, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Etykieta z nazwą i lokalizacją jest standardem. Należy chronić go przed kurzem i bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego, chociaż nie jest znany jego wpływ na blaknięcie.