Angastonite
Chemical formula: CaMgAl<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub>·7H<sub>2</sub>O
Angastonit to bardzo rzadki, uwodniony fosforan wapnia, magnezu i glinu, tworzący charakterystyczne, rozetowe skupienia białych, listewkowych kryształów.
Description
## Charakterystyka Angastonit jest minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan wapnia, magnezu i glinu. Występuje w postaci niewielkich, półkulistych agregatów lub rozet, które zbudowane są z cienkich, zwężających się ku końcom, listewkowych kryształów. Jego skupienia rzadko przekraczają kilka milimetrów średnicy. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Kryształy angastonitu są przezroczyste do przeświecających, o szklistym połysku, który na doskonałych powierzchniach łupliwości staje się perłowy. Jest to minerał bardzo miękki, o twardości zaledwie 2 w skali Mohsa. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 2,33 g/cm³. ## Barwy i odmiany Angastonit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia i opisania – kamieniołomu Penrice w pobliżu miejscowości Angaston w Południowej Australii. Został on uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2008 roku (numer IMA2008-060). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, angastonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów rzadkich i systematycznych.
Diagnostic features
## Rozpoznawanie Najbardziej charakterystyczną cechą angastonitu jest jego forma występowania – rozetowe lub półkuliste skupienia cienkich, listewkowych kryształów. Niska twardość (daje się zarysować paznokciem), perłowy połysk na powierzchniach łupliwości oraz występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi fosforanami w skałach węglanowych są kluczowymi wskazówkami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Angastonit bywa mylony z innymi białymi minerałami fosforanowymi o promienistych agregatach. - **Minyulit**: Tworzy podobne skupienia, ale jego kryształy są zazwyczaj bardziej igiełkowe niż listewkowe. Krystalizuje w układzie rombowym. - **Wawelit**: Często tworzy kuliste agregaty o promienistej budowie, ale jest znacznie twardszy (3,5-4) i zazwyczaj ma zielonkawy odcień. ## Formy kryształów Angastonit krystalizuje w układzie trójskośnym. Tworzy cienkie, spłaszczone kryształy o pokroju listewkowym lub blaszkowym, które łączą się w charakterystyczne, promieniste agregaty przypominające rozety lub półkule.
Geological environment
## Geneza Angastonit jest wtórnym minerałem fosforanowym. Powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur lub wietrzenia, w obrębie soczewek fosforanowych znajdujących się w skałach węglanowych, takich jak marmury. Jego krystalizacja zachodzi pod wpływem roztworów bogatych w magnez, które oddziałują na wcześniejsze minerały fosforanowe i glinokrzemiany. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym w Australii angastonit współwystępuje z takimi minerałami jak minyulit, crandallit, apatyt, waryscyt, montgomeryit i goethyt. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Najważniejszą i typową lokalizacją jest kamieniołom marmuru Penrice w Angaston, w Australii Południowej. Potwierdzono także jego występowanie w złożu fosforanów Pizzo Marcio w Piemoncie we Włoszech.
Rarity
Bardzo rzadki
Collector aspects
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy angastonitu to te z dobrze wykształconymi, kompletnymi rozetami o wyraźnym połysku. Ważna jest estetyka – ułożenie agregatów na matrycy skalnej oraz brak uszkodzeń delikatnych kryształów. Kontrastująca barwą matryca (np. ciemniejsza skała) podnosi atrakcyjność wizualną. Ze względu na rzadkość, każdy dobrze zidentyfikowany okaz, nawet niewielki, ma dużą wartość dla kolekcjonerów minerałów rzadkich. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej – kamieniołomu Penrice w Angaston w Australii. Stanowią one wzorzec dla tego minerału.
Care and storage
## Czyszczenie Angastonit jest minerałem niezwykle delikatnym, miękkim i posiadającym doskonałą łupliwość. Należy czyścić go z najwyższą ostrożnością, najlepiej za pomocą sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka. Kontakt z wodą, zwłaszcza z kranową, jest niewskazany. W razie konieczności można użyć niewielkiej ilości wody destylowanej, aplikując ją precyzyjnie i natychmiast osuszając okaz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich chemikaliów (zwłaszcza kwasów), a także silnego strumienia wody. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego odwodnienie i zniszczenie struktury. Należy chronić go przed upadkami i zarysowaniem przez twardsze minerały. ## Przechowywanie Okazy angastonitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach (typu "micromount"), aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym. Powinny być trzymane w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.