Alpha-D lactose monohydrate

Chemical formula: C₁₂H₂₄O₁₂

Monohydrat alfa-D-laktozy to krystaliczna forma cukru mlecznego, będąca związkiem organicznym, a nie minerałem w sensie geologicznym.

## Charakterystyka Monohydrat alfa-D-laktozy jest związkiem organicznym, disacharydem występującym w mleku ssaków. Nie jest klasyfikowany jako minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA), ponieważ nie powstaje w wyniku procesów geologicznych. Wpis ten dotyczy właściwości jego syntetycznie lub laboratoryjnie uzyskanych kryształów. Krystalizuje w formie bezbarwnych lub białych, dobrze wykształconych kryształów, które mogą osiągać znaczne rozmiary w kontrolowanych warunkach. ## Właściwości fizyczne Kryształy są stosunkowo miękkie i kruche. Mają połysk szklisty i są przezroczyste do przeświecających. Gęstość wynosi około 1.54 g/cm³. Związek ten jest dobrze rozpuszczalny w wodzie, co jest jego kluczową właściwością fizykochemiczną. ## Barwy i odmiany Związek ten jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych w rozumieniu mineralogicznym. Jego wygląd zależy głównie od czystości i warunków krystalizacji. ## Historia i nazwa Nazwa "laktoza" pochodzi od łacińskiego słowa *lac* (mleko) i przyrostka *-oza*, który jest standardowym zakończeniem nazw cukrów. Została odkryta w mleku w 1619 roku przez włoskiego lekarza Fabrizio Bartolettiego, a zidentyfikowana jako cukier w 1780 roku przez Carla Wilhelma Scheele. ## Zastosowania Monohydrat laktozy jest szeroko stosowany w przemyśle spożywczym jako składnik wielu produktów, w tym odżywek dla niemowląt. W przemyśle farmaceutycznym jest jedną z najczęściej używanych substancji pomocniczych, pełniąc rolę wypełniacza i spoiwa w tabletkach i kapsułkach.

Properties

Luster: Szklisty
Streak: Biała
Density: 1.54
Cleavage: Doskonała wg {010}
Transparency: Przezroczysty do przeświecającego
Crystal system: Jednoskośny

Diagnostic features

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest całkowita i stosunkowo szybka rozpuszczalność w wodzie. Inne cechy pomocne w identyfikacji to niska twardość, lekkość (niska gęstość), szklisty połysk oraz słodki smak (choć próba smaku nie jest zalecaną metodą identyfikacji w mineralogii). ## Odróżnianie od podobnych Od kwarcu odróżnia go ekstremalnie niska twardość i rozpuszczalność w wodzie. Od halitu (soli kamiennej) odróżnia go słodki smak (halit jest słony), inna forma kryształów (halit krystalizuje w układzie regularnym) oraz brak słonej woni. Od sacharozy (cukru stołowego) różni się formą krystaliczną - kryształy sacharozy są również jednoskośne, ale zwykle mają inny pokrój (grubsze, bardziej blokowe). ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie jednoskośnym, tworząc tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy. W literaturze naukowej ich charakterystyczny kształt, wynikający z nierównego rozwoju poszczególnych ścian, jest często opisywany jako "tomahawk".

Geological environment

## Geneza Monohydrat alfa-D-laktozy nie jest minerałem i nie powstaje w procesach geologicznych. Jest to związek organiczny krystalizowany z przesyconych roztworów wodnych, głównie w warunkach przemysłowych lub laboratoryjnych. Głównym źródłem laktozy jest serwatka, produkt uboczny przy produkcji sera. ## Asocjacje mineralne Nie dotyczy, ponieważ nie występuje w środowisku geologicznym i nie tworzy paragenez z minerałami. ## Lokalizacje Nie dotyczy. Jest to substancja produkowana przemysłowo na całym świecie, a nie wydobywana w kopalniach czy znajdowana w określonych stanowiskach geologicznych.

Rarity

Ekstremalnie rzadki

For collectors

## Kryteria jakości Monohydrat laktozy nie jest minerałem w sensie kolekcjonerskim. Ewentualne okazy to wyłącznie laboratoryjnie lub przemysłowo wyhodowane kryształy. Ich atrakcyjność ocenia się na podstawie wielkości, czystości (przezroczystości) i perfekcji geometrycznej formy, a nie według kryteriów stosowanych dla naturalnych minerałów. ## Ceny rynkowe Nie dotyczy. Jest to tani, powszechnie dostępny surowiec chemiczny i farmaceutyczny. ## Popularne stanowiska Nie dotyczy.

Care and storage

## Czyszczenie Kryształy są rozpuszczalne w wodzie, dlatego nie wolno ich czyścić na mokro. Kurz można usuwać wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi rozpuszczalnikami, a także z wysoką wilgotnością powietrza. Kryształy są wrażliwe na wysoką temperaturę - topią się w temperaturze około 202°C, ulegając jednocześnie rozkładowi. Należy chronić je przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamkniętym pojemniku, klaserze lub gablocie, aby chronić je przed wilgocią i zanieczyszczeniami.

Sources

IMA Mineral List (CNMNC)