Allactite

Chemical formula: Mn₂+₇(As₅+O₄)₂(OH)₈

Allaktyt to rzadki arsenian manganu, wyróżniający się silnym pleochroizmem i występowaniem w postaci niewielkich, ciemnoczerwonych kryształów.

## Charakterystyka Allaktyt jest rzadkim, uwodnionym arsenianem manganu. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkosłupowe kryształy, często zebrane w promieniste lub rozbieżne agregaty. Zazwyczaj jest przezroczysty do przeświecającego, o szklistym połysku, który na powierzchniach przełamu może stawać się lekko tłustawy. Jego najbardziej charakterystyczną cechą optyczną jest bardzo silny pleochroizm, czyli zmiana barwy w zależności od kierunku obserwacji. ## Właściwości fizyczne Twardość allaktytu w skali Mohsa wynosi 4.5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim i podatnym na zarysowania. Jego gęstość waha się w przedziale 3.83-3.97 g/cm³. Wykazuje dobrą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Minerał ten najczęściej przybiera barwy od ciemnej czerwonobrunatnej do czerwonobrązowej, niekiedy z purpurowym odcieniem. Pod wpływem utleniania manganu jego powierzchnia może czernieć. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa allaktytu pochodzi od greckiego słowa "allaktein" (zmieniać się), co jest bezpośrednim nawiązaniem do jego silnego pleochroizmu. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1884 roku przez Hjalmara Sjögrena na podstawie okazów znalezionych w kopalni Långban w Szwecji. ## Zastosowania Allaktyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym kamieniem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość i unikalne właściwości optyczne.

Properties

Mohs hardness: 4.5
Luster: Vitreous to Greasy
Streak: Gray to brownish-gray
Density: 3.83-3.97
Cleavage: Good on {001}
Fracture: Uneven to Sub-Conchoidal
Transparency: Transparent to Translucent
Crystal system: Monoclinic

Diagnostic features

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną allaktytu jest jego silny pleochroizm (zmiana barwy z żółtobrązowej na zielonobrązową), widoczny pod mikroskopem polaryzacyjnym. W warunkach kolekcjonerskich rozpoznaje się go po ciemnej, czerwonobrunatnej barwie, charakterystycznych formach kryształów oraz współwystępowaniu z innymi minerałami manganu z klasycznych lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Allaktyt bywa mylony z innymi czerwonawymi lub brązowymi minerałami manganu. Od hematytu odróżnia go niższa twardość i gęstość oraz szarawa rysa (hematyt ma rysę wiśniowoczerwoną). Rodonit jest znacznie twardszy (5.5-6.5). Ostatecznym potwierdzeniem jest jednak badanie właściwości optycznych. ## Formy kryształów Kryształy allaktytu są zazwyczaj małe, o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupowym. Często tworzą wachlarzowate, promieniste lub rozetowe skupienia i agregaty narosłe na innych minerałach.

Geological environment

## Geneza Allaktyt jest wtórnym minerałem powstającym w strefach przeobrażonych (zmetamorfizowanych) złóż rud manganu i cynku. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w obrębie tych złóż. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często występuje w towarzystwie innych minerałów manganowych, takich jak hausmanit, pirochroit, tefroit, rodonit, a także z kalcytem i barytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne miejsca występowania allaktytu to kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji, która jest jego lokalizacją typową. Równie znane i cenione okazy pochodzą z kopalń Franklin i Sterling Hill w stanie New Jersey, USA.

Rarity

Rzadki

For collectors

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i lśniącymi kryształami o intensywnej, czerwonobrunatnej barwie. Duże znaczenie ma również matryca skalna oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Szczególnie poszukiwane są promieniste agregaty na kontrastującym tle. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się dwie lokalizacje: Långban w Szwecji oraz złoża Franklin i Sterling Hill w USA. Okazy z tych miejsc osiągają najwyższe ceny i są ozdobą zaawansowanych kolekcji minerałów rzadkich.

Care and storage

## Czyszczenie Okazy allaktytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej za pomocą miękkiego pędzelka na sucho. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, unikając jednak długotrwałego moczenia. Po kontakcie z minerałem należy umyć ręce. ## Czego unikać Jako minerał stosunkowo miękki, allaktyt jest podatny na zarysowania, dlatego należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami. Jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych detergentów. Ze względu na zawartość arsenu należy unikać wdychania pyłu powstającego przy ewentualnej obróbce. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem, światłem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie należy eksponować go w miejscach o dużej wilgotności.

External references

https://en.wikipedia.org/wiki/https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2Fwiki%2FAllactite