Aktashite
Chemical formula: Cu<sup>1+</sup><sub>6</sub>Hg<sup>2+</sup><sub>3</sub>As<sup>3+</sup><sub>4</sub>S<sup>2-</sup><sub>12</sub>
Aktaszit to bardzo rzadki, czarny siarkosól miedzi, rtęci i arsenu, występujący w niskotemperaturowych złożach hydrotermalnych.
Properties
- Mohs hardness
- 3.5
- Luster
- Metallic
- Streak
- Black
- Density
- 5.5-5.7
- Cleavage
- None
- Fracture
- Conchoidal to uneven
- Transparency
- Opaque
- Crystal system
- Trigonal
Diagnostic features
## Rozpoznawanie Aktaszit rozpoznaje się po czarnej barwie, metalicznym połysku, czarnej rysie i stosunkowo wysokiej gęstości. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego występowanie w paragenezie z innymi minerałami arsenowymi i rtęciowymi, takimi jak cynober, realgar czy getchellit. Pewna identyfikacja jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi, metalicznymi minerałami, jak metacynober, enargit czy tenantyt. Od metacynobru różni się układem krystalograficznym (trygonalny, a nie regularny). W odróżnieniu od enargitu nie tworzy zwykle wyraźnych kryształów o pokroju pryzmatycznym. Tenantyt jest zazwyczaj twardszy. Analiza chemiczna jest jednak najpewniejszą metodą rozróżnienia. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie i mają postać drobnych, trygonalnych form. Zazwyczaj występuje w postaci ziaren bez wyraźnych ścian krystalicznych, tworząc zbite lub ziarniste agregaty, często w zrostach z innymi siarkosolami.
Geological environment
## Geneza Aktaszit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w warunkach niskich temperatur, w złożach typu rtęciowo-arsenowego, gdzie krystalizuje z roztworów bogatych w miedź, rtęć, arsen i siarkę. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami charakterystycznymi dla swojego środowiska powstawania. Są to między innymi: cynober, metacynober, getchellit, realgar, aurypigment, antymonit, laffittit, a także kwarc, kalcyt, fluoryt i baryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska tego minerału na świecie to: - Złoże Aktasz w Republice Ałtaju, Rosja - lokalizacja typowa. - Kopalnia Getchell w hrabstwie Humboldt, Nevada, USA - znana z bogatych paragenez rzadkich siarkosoli. - Przełęcz Lookout w hrabstwie Tooele, Utah, USA. - Złoże Zareh Shuran w prowincji Azerbejdżan Zachodni, Iran.
Rarity
Bardzo rzadki
For collectors
## Kryteria jakości Jakość okazów aktaszitu ocenia się przede wszystkim na podstawie jego obfitości na matrycy skalnej oraz paragenezy. Najbardziej cenione są próbki, gdzie aktaszit jest wyraźnie widoczny i towarzyszą mu inne rzadkie minerały, jak getchellit czy laffittit. Obecność nawet niewielkich, ale dostrzegalnych form krystalicznych znacząco podnosi wartość okazu. Zdecydowana większość materiału ma charakter mikroskopowy (tzw. micromount). ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla kolekcjonerów uchodzą okazy z kopalni Getchell w Nevadzie (USA), które dostarczyły bogatych asocjacji rzadkich minerałów. Materiał z lokalizacji typowej w Rosji jest również bardzo ceniony, choć trudniej dostępny na rynku.
Care and storage
## Czyszczenie Okazy aktaszitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą, myjkami ultradźwiękowymi oraz środkami chemicznymi, które mogłyby spowodować jego rozkład. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych odczynników chemicznych. Jako siarczek, może ulegać powolnemu utlenianiu w wilgotnym środowisku. Ze względu na zawartość rtęci i arsenu jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym, szczelnym pudełku typu "membrane box", aby ograniczyć dostęp powietrza i wilgoci oraz zabezpieczyć przed pyleniem. Należy przechowywać go z dala od dzieci i zwierząt, z wyraźnym oznaczeniem o toksyczności.