Stibnit
Wzór chemiczny: Sb<sup>3+</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>3</sub>
Stibnit to siarczek antymonu, charakteryzujący się metalicznym połyskiem i wydłużonymi, pręcikowymi kryształami, często tworzącymi promieniste lub włókniste skupienia.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Lead grey
- Gęstość
- 4.63
- Łupliwość
- Perfect on {010}, imperfect on {100}{110}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Stibnit można rozpoznać po charakterystycznym ołowianoszarym kolorze z metalicznym połyskiem, niskiej twardości (można go zarysować paznokciem) oraz wydłużonych, pręcikowych lub igiełkowych kryształach. Często tworzy promieniste skupienia. Jego rysa jest ołowianoszara. ## Odróżnianie od podobnych Stibnit bywa mylony z galeną, jednak galena ma wyższą gęstość i tworzy kryształy o pokroju sześcianów lub ośmiościanów, a także ma doskonałą łupliwość w trzech kierunkach. Stibnit jest również bardziej kruchy i ma niższą twardość. Innym podobnym minerałem jest bizmutinit, który jednak ma jaśniejszy, srebrzystobiały kolor i jest bardziej miękki. ## Formy kryształów Stibnit najczęściej występuje w postaci wydłużonych, pręcikowych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, które mogą osiągać znaczne rozmiary. Kryształy te często tworzą promieniste, wachlarzowe lub nieregularne skupienia. Rzadziej spotyka się formy ziarniste lub masywne.
Środowisko występowania
## Geneza Stibnit powstaje głównie w niskotemperaturowych żyłach hydrotermalnych, często związanych z obszarami aktywności wulkanicznej. Występuje również w złożach metasomatycznych oraz jako produkt przeobrażeń innych minerałów antymonu. ## Asocjacje mineralne Stibnit często współwystępuje z innymi minerałami antymonu, takimi jak walentynit i kermesyt. Może być również znajdowany w towarzystwie kwarcu, kalcytu, barytu, cynobru, pirytu, arsenopirytu i galeny. ## Lokalizacje Znane złoża stibnitu znajdują się w Japonii (Ichinokawa), Chinach (Xikuangshan), Rumunii (Baia Mare), Słowacji (Kremnica), Włoszech (Sardynia), Francji (Massif Central), USA (Kalifornia, Nevada) oraz w Boliwii.
Rzadkość
Bardzo pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy stibnitu to te z dobrze wykształconymi, długimi i smukłymi kryształami o intensywnym metalicznym połysku. Szczególnie poszukiwane są skupienia promieniste lub wachlarzowe, które tworzą estetyczne formy. Ważna jest również czystość powierzchni kryształów oraz brak uszkodzeń mechanicznych. ## Popularne stanowiska Do najbardziej znanych i cenionych stanowisk stibnitu należą Ichinokawa w Japonii, słynąca z dużych, doskonale wykształconych kryształów, oraz Xikuangshan w Chinach, gdzie występują ogromne złoża tego minerału, często w postaci imponujących agregatów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Stibnit jest minerałem miękkim i kruchym, dlatego wymaga delikatnego czyszczenia. Najlepiej używać miękkiej szczoteczki lub pędzelka do usunięcia kurzu. W przypadku większych zabrudzeń można użyć letniej wody destylowanej, unikając długotrwałego moczenia. ## Czego unikać Należy unikać stosowania jakichkolwiek chemikaliów, w tym detergentów i kwasów, ponieważ mogą one uszkodzić powierzchnię minerału. Stibnit jest wrażliwy na uderzenia i nacisk, co może prowadzić do pęknięć lub rozwarstwień kryształów. Ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne przez dłuższy czas może powodować matowienie powierzchni. Wysokie temperatury również są niewskazane. ## Przechowywanie Okazy stibnitu najlepiej przechowywać w zamkniętych gablotach lub pudełkach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, każdy okaz powinien być umieszczony w osobnym, miękkim opakowaniu lub na stabilnej podstawce, aby zapobiec przemieszczaniu się i ocieraniu o inne minerały. Ważne jest również utrzymanie stabilnej temperatury i wilgotności w miejscu przechowywania.