Perydot

Charakterystyka Oliwin to nazwa grupy minerałów, z których najbardziej znanym jest forsteryt i fajalit. Minerały te tworzą roztwór stały, a ich skład chemiczny zmienia się od czystego forsterytu (bogatego w magnez) do czystego fajalitu (bogatego w żelazo). Typowy okaz oliwinu ma barwę od żółtozielonej do oliwkowozielonej, często z widocznymi, drobnymi ziarnami lub kryształami. Występuje zazwyczaj w postaci ziarnistych agregatów, rzadziej w dobrze wykształconych kryształach. Właściwości fizyczne Twardość oliwinu w skali Mohsa wynosi 6.5-7, co czyni go minerałem stosunkowo twardym. Posiada szklisty połysk, a jego przezroczystość waha się od przezroczystego do przeświecającego. Gęstość oliwinu zależy od składu i mieści się w przedziale 3.2-4.3 g/cm³. Minerał ten ma słabą łupliwość i przełam muszlowy. Barwy i odmiany Najbardziej typową barwą oliwinu jest zielona, od jasnożółtozielonej po ciemną oliwkowozieloną. Barwa ta wynika z obecności żelaza w strukturze minerału. Odmiana o jakości jubilerskiej, charakteryzująca się intensywną zielenią, nazywana jest perydotem. W zależności od proporcji magnezu do żelaza, barwa może się zmieniać, obejmując także odcienie brązowe lub żółte. Historia i nazwa Nazwa "oliwin" pochodzi od jego charakterystycznej oliwkowozielonej barwy. Minerał ten był znany już w starożytności, a jego odmiana jubilerska - perydot - była ceniona w Egipcie. Nazwa "perydot" ma prawdopodobnie korzenie greckie, od słowa "peridona", oznaczającego "dający obfitość". Zastosowania Oliwin ma zastosowania przede wszystkim jako kamień szlachetny (perydot) w jubilerstwie. Ze względu na swoją odporność na wysokie temperatury, jest również wykorzystywany w przemyśle metalurgicznym jako materiał ogniotrwały. Ponadto, ze względu na wysoką zawartość magnezu i żelaza, bywa stosowany jako dodatek do nawozów.

Cechy diagnostyczne

Rozpoznawanie Oliwin można rozpoznać po charakterystycznej zielonej barwie, szklistym połysku i przełamie muszlowym. Występuje często w postaci ziarnistych agregatów w skałach magmowych. Jego twardość (6.5-7 w skali Mohsa) pozwala na zarysowanie szkła. Odróżnianie od podobnych Oliwin bywa mylony z granatem, epidotem lub dioptyzem, które również występują w zielonych odcieniach. Od granatu odróżnia go brak wyraźnej łupliwości i inna forma krystalizacji. Od epidotu różni się brakiem charakterystycznego dla epidotu pokroju słupkowego. Dioptyz jest znacznie bardziej miękki i ma intensywniejszą, szmaragdową zieleń. Formy kryształów Oliwin najczęściej występuje w postaci ziarnistych agregatów, tworząc drobne, nieregularne ziarna w skałach. Rzadziej spotyka się dobrze wykształcone, krótkosłupkowe lub tabliczkowe kryształy o pokroju rombowym.

Środowisko powstawania

Geneza Oliwin jest minerałem typowym dla skał magmowych ultrazasadowych i zasadowych, takich jak perydotyty, bazalty i gabra. Powstaje w wysokich temperaturach i ciśnieniach w płaszczu Ziemi, a następnie jest wynoszony na powierzchnię w procesach wulkanicznych. Może również występować w skałach metamorficznych, powstałych w wyniku przeobrażenia skał bogatych w magnez i żelazo, oraz w meteorytach. Asocjacje mineralne Oliwin często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skał magmowych, takimi jak pirokseny (np. augit), plagioklazy, chromit, magnetyt i ilmenit. W skałach metamorficznych może być związany z serpentynem i talkiem. Lokalizacje Znaczące złoża oliwinu, w tym odmiany jubilerskiej - perydotu, znajdują się w wielu miejscach na świecie. Do najważniejszych należą: Wyspa Zabargad (Egipt), Arizona (USA), Pakistan, Chiny, Wietnam, Australia, Brazylia i Norwegia. W Polsce oliwin występuje w bazaltach Dolnego Śląska.

Dla kolekcjonera

Kryteria jakości Dla kolekcjonerów oliwinu najważniejsza jest intensywność i czystość barwy - im bardziej żywa, oliwkowozielona barwa, tym okaz jest cenniejszy. Ważna jest również przezroczystość i brak inkluzji. Duże, dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i wysoko cenione. Okazy z widocznymi inkluzjami chromitu lub innych minerałów mogą być również interesujące ze względu na ich walory naukowe. Ceny rynkowe Ceny oliwinu, zwłaszcza odmiany perydotu, są zróżnicowane i zależą od jakości, rozmiaru i pochodzenia okazu. Drobne, surowe ziarna oliwinu są stosunkowo niedrogie. Wysokiej jakości, fasetowane perydoty o intensywnej barwie mogą osiągać ceny od kilkudziesięciu do kilkuset dolarów za karat, w zależności od wielkości i czystości. Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy perydotu pochodzą z Wyspy Zabargad w Egipcie, znanej z historycznych źródeł tego kamienia. Inne popularne i cenione lokalizacje to San Carlos Reservation w Arizonie (USA), gdzie występują duże, czyste kryształy, oraz regiony Pakistanu i Chin, dostarczające wysokiej jakości materiału jubilerskiego.