Zoizyt
Zoisyt to minerał z grupy krzemianów, charakteryzujący się zmienną barwą i często występujący w formie wydłużonych kryształów.
Opis
## Charakterystyka Zoisyt jest minerałem należącym do grupy epidotu. Występuje zazwyczaj w postaci wydłużonych, pręcikowych lub słupkowych kryształów, często z wyraźnym prążkowaniem. Agregaty zoisytu bywają zbite, ziarniste lub promieniste. Minerał ten może wykazywać pleochroizm, czyli zmianę barwy w zależności od kierunku obserwacji. ## Włałaściwości fizyczne Zoisyt charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 6-7. Posiada połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości bywa perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość właściwa zoisytu to około 3.15 g/cm³. ## Barwy i odmiany Barwa zoisytu jest bardzo zróżnicowana i może obejmować odcienie bezbarwne, szarobiałe, szare, żółtawobrązowe, żółte, różowe, zielone, niebieskie, a także fioletowe. Szczególnie cenioną odmianą jest tanzanit, niebiesko-fioletowy, przezroczysty zoisyt, używany jako kamień szlachetny. Inna odmiana, thulit, ma barwę różową. ## Historia i nazwa Zoisyt został odkryty w 1805 roku w Alpach Austriackich. Nazwa minerału pochodzi od barona Sigmunda Zoisa von Edelsteina, który jako pierwszy rozpoznał ten minerał jako odrębny gatunek. Początkowo nazywano go saualpitem, od miejsca jego odkrycia. ## Zastosowania Przezroczyste i atrakcyjnie zabarwione odmiany zoisytu, zwłaszcza tanzanit, są cenionymi kamieniami jubilerskimi. Zoisyt w formie zbitych mas, często z rubinem, jest wykorzystywany do wyrobu ozdobnych przedmiotów i rzeźb.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Zoisyt można rozpoznać po jego charakterystycznym pokroju słupkowym lub pręcikowym, często z podłużnym prążkowaniem. Ważne są również jego twardość (6-7 w skali Mohsa) oraz szklisty połysk. Pleochroizm, szczególnie wyraźny w odmianach takich jak tanzanit, jest istotną cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Zoisyt może być mylony z epidotem, z którym jest blisko spokrewniony. Różni się od niego brakiem żelaza w składzie chemicznym lub jego bardzo niską zawartością, co często skutkuje jaśniejszymi barwami. Od amfiboli i piroksenów odróżnia go brak charakterystycznych dla nich kątów łupliwości. ## Formy kryształów Zoisyt najczęściej tworzy wydłużone, słupkowe lub pręcikowe kryształy, często zakończone dwoma ścianami. Występuje również w formie zbitych, ziarnistych lub promienistych agregatów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Zoisyt powstaje głównie w wyniku metamorfizmu regionalnego i kontaktowego, w skałach bogatych w wapń, takich jak wapienie i margle. Występuje również w zmienionych skałach magmowych, takich jak gabra i bazalty, oraz w pegmatytach. ## Asocjacje mineralne Zoisyt często współwystępuje z takimi minerałami jak kalcyt, kwarc, granat, amfibole, plagioklazy, biotyt oraz epidot. W niektórych złożach, jak te w Tanzanii, zoisyt występuje w asocjacji z rubinem. ## Lokalizacje Ważne złoża zoisytu znajdują się w Tanzanii (gdzie odkryto tanzanit), Norwegii, Austrii (Alpy), Szwajcarii, Włoszech, USA (Karolina Północna), Indiach i Pakistanie.
Rzadkość
Bardzo pospolity
Sklep › Zoizyt