Sodalit
Sodalit to minerał z grupy krzemianów, ceniony za swoje intensywne, często niebieskie barwy, a także za zdolność do fluorescencji i tenebrescencji u niektórych odmian.
Opis
## Charakterystyka Sodalit jest minerałem należącym do grupy skaleniowców, charakteryzującym się izometrycznym układem krystalograficznym. Typowe okazy sodalitu występują w postaci zbitych mas, ziarnistych agregatów lub rzadziej w formie dobrze wykształconych kryształów dwunastościanów rombowych. Minerał ten jest zazwyczaj nieprzezroczysty do przeświecającego, o szklistym lub tłustym połysku, co nadaje mu charakterystyczny wygląd. Jego barwa jest często intensywnie niebieska, ale może przyjmować również inne odcienie, w zależności od domieszek. ## Właściwości fizyczne Sodalit charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 5.5-6, co czyni go minerałem o umiarkowanej twardości. Gęstość właściwa sodalitu wynosi 2.27 g/cm³. Posiada słabą łupliwość wzdłuż płaszczyzn {110}, co oznacza, że rozbija się raczej nieregularnie niż wzdłuż wyraźnych płaszczyzn. Rysa sodalitu jest biała. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Sodalit występuje w szerokiej gamie barw, choć najbardziej znany jest z intensywnie niebieskich odcieni. Może być również szary, zielonkawy, żółty, różowy, a nawet biały. Jedną z najbardziej znanych odmian jest hackmanit, który wykazuje tenebrescencję - zdolność do odwracalnej zmiany barwy pod wpływem światła UV, często z białej na różową lub fioletową, a następnie powracającą do pierwotnego koloru po ekspozycji na światło widzialne. ## Historia i nazwa Sodalit został odkryty w 1811 roku w Grenlandii. Nazwa minerału pochodzi od jego składu chemicznego, a konkretnie od obecności sodu (łac. *sodium*). Został opisany przez szkockiego chemika Thomasa Thomsona. ## Zastosowania Sodalit jest cenionym kamieniem ozdobnym i jubilerskim, wykorzystywanym do wyrobu kaboszonów, koralików, rzeźb oraz elementów dekoracyjnych. Ze względu na swoją barwę i łatwość obróbki, jest popularnym materiałem w rzemiośle artystycznym. Okazy wykazujące fluorescencję lub tenebrescencję są szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Sodalit można rozpoznać po jego charakterystycznej, często intensywnie niebieskiej barwie, szklistym lub tłustym połysku oraz białej rysie. Często występuje w postaci zbitych mas lub ziarnistych agregatów. Wiele okazów sodalitu, zwłaszcza odmiana hackmanit, wykazuje fluorescencję pod wpływem światła UV, co jest istotną cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Sodalit bywa mylony z lazurytem, z którym jest spokrewniony. Główną różnicą jest brak pirytu w sodalicie, który jest często obecny w lazurycie. Sodalit jest również twardszy od lazurytu. Innym podobnym minerałem jest dumortieryt, który jednak ma włóknisty pokrój i jest twardszy. Lapis lazuli to skała, w której sodalit jest jednym z głównych składników. ## Formy kryształów Sodalit najczęściej występuje w postaci zbitych, ziarnistych lub masywnych agregatów. Rzadziej tworzy dobrze wykształcone kryształy, które zazwyczaj mają formę dwunastościanów rombowych lub sześciościanów. Kryształy są zazwyczaj małe i wrośnięte w skałę.
Środowisko geologiczne
## Geneza Sodalit powstaje w skałach magmowych o charakterze alkalicznym, ubogich w krzemionkę, takich jak sjenity nefelinowe, fonolity i trachity. Krystalizuje w późnych stadiach krystalizacji magmy. Może również występować w skałach metamorficznych, które uległy metasomatozie sodowej. ## Asocjacje mineralne Sodalit często współwystępuje z innymi minerałami alkalicznymi, takimi jak nefelin, albit, mikroklin, egiryn, arfvedsonit oraz z minerałami z grupy granatów, np. andradytem. Może być również znajdowany w towarzystwie kalcytu i biotytu. ## Lokalizacje Znane złoża sodalitu znajdują się w wielu miejscach na świecie. Do najważniejszych należą: Półwysep Kola w Rosji, Ilimaussaq w Grenlandii, Bancroft w Ontario (Kanada), Litchfield w Maine (USA), Fichtelgebirge w Niemczech oraz Brazylia, Namibia i Afganistan.
Rzadkość
Pospolity
Sklep › Sodalit
