Karneol
Karneol to odmiana chalcedonu, ceniona za swoje ciepłe, pomarańczowo-czerwone barwy, wynikające z obecności tlenków żelaza.
Opis
## Charakterystyka Karneol jest półszlachetną odmianą chalcedonu, czyli mikrokrystalicznej odmiany kwarcu. Charakteryzuje się jednorodną, często półprzezroczystą strukturą i ciepłymi odcieniami barw, od jasnopomarańczowego, przez pomarańczowo-czerwony, aż po głęboki czerwonobrunatny. Barwa ta jest zazwyczaj równomiernie rozłożona, choć zdarzają się okazy z delikatnymi pasmami. ## Właściwości fizyczne Karneol wykazuje twardość w przedziale 6.5-7 w skali Mohsa. Jego połysk jest szklisty do woskowego, a przełam muszlowy. Jest zazwyczaj półprzezroczysty, rzadziej nieprzezroczysty. Gęstość karneolu wynosi około 2.6 g/cm³. ## Barwy i odmiany Barwa karneolu jest jego najbardziej rozpoznawalną cechą i waha się od blado pomarańczowej do intensywnie czerwonej i czerwonobrunatnej. Intensywność barwy zależy od zawartości tlenków żelaza. Ciemniejsze, bardziej intensywne okazy są często nazywane sardem, choć granica między karneolem a sardem jest płynna i nieostra. Czasami spotyka się również karneol z białymi lub jasnymi pasmami, co jest typowe dla agatów. ## Historia i nazwa Nazwa "karneol" pochodzi prawdopodobnie od łacińskiego słowa "caro", oznaczającego ciało lub mięso, co nawiązuje do jego czerwonawych barw. Minerał ten był znany i ceniony już w starożytności. Używano go do wyrobu biżuterii, pieczęci i amuletów w cywilizacjach egipskiej, rzymskiej i greckiej. W starożytnym Egipcie karneol symbolizował odwagę i był często umieszczany w grobowcach faraonów jako ochrona w zaświatach. ## Zastosowania Karneol jest szeroko stosowany w jubilerstwie do wyrobu kaboszonów, koralików, rzeźb i inkrustacji. Ze względu na swoją twardość i atrakcyjną barwę, jest popularnym materiałem ozdobnym. W przeszłości używano go również do wyrobu pieczęci, ponieważ wosk nie przylegał do jego gładkiej powierzchni.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Karneol można rozpoznać po jego charakterystycznej, ciepłej barwie, od pomarańczowej do czerwonobrunatnej, oraz półprzezroczystości. Często wykazuje delikatny, woskowy połysk. Jest to odmiana chalcedonu, więc jego struktura jest mikrokrystaliczna, bez widocznych gołym okiem kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Karneol bywa mylony z jaspisem, jednak jaspis jest zazwyczaj nieprzezroczysty i ma bardziej ziarnistą strukturę. Granica między karneolem a sardem jest płynna, sard jest zazwyczaj ciemniejszy i bardziej brązowy. Czasami może być również mylony z niektórymi granatami, ale granaty mają zazwyczaj wyższą twardość i inny połysk. Test twardości może pomóc w odróżnieniu od podobnych minerałów. ## Formy kryształów Karneol, jako odmiana chalcedonu, nie tworzy makroskopowych kryształów. Występuje zazwyczaj w postaci konkrecji, bułek, nerkowatych lub groniastych agregatów. Często wypełnia szczeliny i pustki w skałach wulkanicznych, tworząc migdały lub geody.
Środowisko geologiczne
## Geneza Karneol powstaje w niskich temperaturach, zazwyczaj w wyniku wytrącania się roztworów krzemionkowych w pustkach i szczelinach skał wulkanicznych, takich jak bazalty i andezyty. Proces ten jest związany z działalnością hydrotermalną. Barwa karneolu jest efektem obecności drobno rozproszonych tlenków i wodorotlenków żelaza, które wbudowują się w strukturę chalcedonu podczas jego powstawania. ## Asocjacje mineralne Karneol często występuje w towarzystwie innych odmian chalcedonu, takich jak agat, onyks, jaspis, a także kwarcu, opalu i kalcytu. Może również współwystępować z minerałami wtórnymi, takimi jak zeolity, które powstają w podobnych środowiskach geologicznych. ## Lokalizacje Znaczące złoża karneolu znajdują się w Indiach (stan Gudźarat), Brazylii (Rio Grande do Sul), Urugwaju, na Madagaskarze, w Rosji (Syberia), Niemczech, Stanach Zjednoczonych (Oregon, Waszyngton) oraz w Polsce (okolice Nowego Kościoła na Dolnym Śląsku). Indyjskie złoża są historycznie jednymi z najważniejszych i dostarczają wysokiej jakości surowca.
Rzadkość
Niezbyt częsty
Sklep › Karneol