Jentschite
Jentschyt to niezwykle rzadki siarczek ołowiu, talu, arsenu i antymonu, tworzący drobne, metaliczne kryształy w złożach dolomitowych.
Opis
## Charakterystyka Jentschyt jest złożonym siarkosolematem ołowiu, talu, arsenu i antymonu. Tworzy bardzo małe, wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, rzadko przekraczające 1-2 mm długości. Zazwyczaj występują one w postaci luźno ułożonych skupień lub narastają na innych minerałach. Minerał jest nieprzezroczysty, ma czarną barwę, czasami z czerwonawym odcieniem, i charakteryzuje się silnym, metalicznym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Połysk jentschytu jest metaliczny. Minerał jest nieprzezroczysty. Jego gęstość, obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej, wynosi 5,61 g/cm³. Twardość nie została dokładnie zmierzona z powodu małych rozmiarów i rzadkości kryształów, jednak podobnie jak inne siarkosole, jest to minerał miękki. ## Barwy i odmiany Jentschyt jest czarny, niekiedy z widocznym czerwonawym odcieniem powierzchniowym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 1996 roku. Jego nazwa honoruje Fritza Jentscha (1913-1996), szwajcarskiego kolekcjonera minerałów, który znalazł pierwsze okazy tego minerału w kamieniołomie Lengenbach. Opisany został przez zespół mineralogów: W. G. Mumme, W. H. Paara, S. J. Millsa i A. J. Criddle'a. ## Zastosowania Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jentschyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach systematycznych i regionalnych.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja jentschytu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa. Jest on nierozróżnialny od wielu innych rzadkich siarkosoli występujących w tych samych lokalizacjach. Kluczowymi wskazówkami są: lokalizacja (kamieniołom Lengenbach), parageneza z innymi minerałami talowymi oraz czarna barwa i metaliczny połysk. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu określenia składu chemicznego. ## Odróżnianie od podobnych Jentschyt można pomylić z licznymi innymi siarkosolami z Lengenbach, takimi jak hutchinsonit, wallisit, imhofit, sartoryt czy baumhaueryt. Wszystkie te minerały tworzą małe, ciemne kryształy o metalicznym połysku. Różnią się od siebie wyłącznie składem chemicznym, co jest niemożliwe do zweryfikowania bez specjalistycznego sprzętu. ## Formy kryształów Jentschyt tworzy drobne, wydłużone kryształy o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym. Zazwyczaj występują jako pojedyncze, narosłe kryształy lub niewielkie, luźne skupienia w szczelinach skały macierzystej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jentschyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w pustkach i szczelinach triasowych dolomitów (marmurów dolomitowych), które zostały poddane metamorfizmowi i metasomatozie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z bogatym zespołem innych rzadkich siarkosoli, zwłaszcza tych zawierających arsen, antymon, ołów i tal. Do jego najczęstszych minerałów towarzyszących należą realgar, aurypigment, hutchinsonit, wallisit, imhofit, sartoryt, baumhaueryt oraz piryt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania jentschytu jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal) w kantonie Valais w Szwajcarii. Jest to jego lokalizacja typowa, skąd pochodzi zdecydowana większość znanych okazów. Notowany był również w kopalni Jas Roux we francuskich Alpach Wysokich.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Sklep › Jentschite