Håleniusite-(La)
Håleniusyt-(La) to ekstremalnie rzadki tlenofluorek lantanu, tworzący mikroskopijne, heksagonalne kryształy znane tylko z jednej lokalizacji na świecie.
Opis
## Charakterystyka Håleniusyt-(La) jest tlenofluorkiem lantanu o wzorze chemicznym LaOF. Należy do grupy matlockitu. Tworzy bardzo małe, najczęściej mikroskopijne, tabliczkowe lub krótkosłupkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Zazwyczaj są one bezbarwne do bladożółtych i przezroczyste. Ze względu na swój rozmiar, okazy są widoczne głównie pod powiększeniem i mają znaczenie przede wszystkim naukowe oraz dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich. ## Właściwości fizyczne Kryształy odznaczają się diamentowym połyskiem. Twardość w skali Mohsa wynosi około 3.5, a gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 5.89 g/cm³. Minerał jest przezroczysty i wykazuje doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, prostopadłej do głównej osi kryształu. ## Barwy i odmiany Minerał jest zazwyczaj bezbarwny, rzadziej przyjmuje bladożółtawe odcienie. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału została zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2010 roku. Nazwa "Håleniusyt" honoruje Ulfa Håleniusa (ur. 1951), profesora mineralogii w Szwedzkim Muzeum Historii Naturalnej w Sztokholmie, za jego wkład w badanie minerałów. Człon "- (La)" w nazwie (tzw. modyfikator Levinsona) wskazuje na lantan jako dominujący pierwiastek ziem rzadkich w składzie chemicznym minerału. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Östanmossa w Szwecji.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja håleniusytu-(La) na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa. Rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS) lub spektroskopia falowej dyspersji (WDS) w celu potwierdzenia obecności lantanu, tlenu i fluoru. Ostateczną identyfikację umożliwia rentgenowska analiza strukturalna (XRD), która potwierdza jego strukturę krystaliczną. ## Odróżnianie od podobnych Wizualnie może być mylony z wieloma innymi bezbarwnymi lub jasnożółtymi, mikroskopijnymi minerałami występującymi w podobnym środowisku, takimi jak inne minerały REE (np. bastnäsyn), apatyt czy kalcyt. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy sześcioboczne (heksagonalne), tabliczkowe lub krótkie, pryzmatyczne kryształy, często nieprzekraczające kilkudziesięciu mikrometrów wielkości. Występuje jako pojedyncze, rozproszone kryształy na powierzchni innych minerałów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Håleniusyt-(La) powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych w obrębie skarnów żelazowo-manganowych. W lokalizacji typowej występuje w druzach i szczelinach w skarnie zbudowanym z dolomitu i kalcytu. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej współwystępuje z takimi minerałami jak kalcyt, hematyt, dollaseit-(Ce), bastnäsit-(La), bastnäsit-(Ce) oraz fluorbritholit-(Ce). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania håleniusytu-(La) na świecie jest jego lokalizacja typowa - historyczna kopalnia rud żelaza i manganu Östanmossa, w gminie Norberg, w regionie Västmanland w Szwecji.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Sklep › Håleniusite-(La)