Creaseyite
Creaseyit to rzadki minerał wtórny z grupy krzemianów, tworzący charakterystyczne, igiełkowe skupienia o niebieskozielonej barwie.
Opis
## Charakterystyka Creaseyit jest uwodnionym krzemianem ołowiu, miedzi, cynku i żelaza. Występuje najczęściej w postaci drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, które tworzą promieniste agregaty, rozetki lub naskorupienia przypominające filc. Jego barwa jest zazwyczaj żywa, od zielonej po niebieskozieloną, co czyni go atrakcyjnym wizualnie minerałem mikromontowym. ## Właściwości fizyczne Kryształy creaseyitu są zazwyczaj zbyt małe, aby można było dokładnie zbadać ich właściwości bez specjalistycznego sprzętu. Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością około 4 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty, czasem lekko tłusty na świeżych powierzchniach. Jest minerałem przeświecającym i dość ciężkim ze względu na zawartość ołowiu. ## Barwy i odmiany Creaseyit występuje w odcieniach od zielonego do niebieskozielonego. Intensywność i odcień barwy zależą od stosunku miedzi do żelaza w jego strukturze. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1975 roku przez Sidneya A. Williamsa i Richarda A. Bideaux. Jego nazwa honoruje S. C. Creaseya (1915-1987), geologa z United States Geological Survey (USGS), za jego wkład w badanie geologii Arizony. Miejscem typowym jest kopalnia Mammoth-St. Anthony w miejscowości Tiger w Arizonie, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, creaseyit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc cenionym nabytkiem w zbiorach minerałów rzadkich i mikromontów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Creaseyit rozpoznaje się na podstawie jego charakterystycznego wyglądu - promienistych skupień drobnych, igiełkowych kryształów o niebieskozielonej barwie. Kluczowa jest także identyfikacja minerałów towarzyszących, typowych dla stref utleniania złóż kruszcowych. ## Odróżnianie od podobnych Creaseyit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi: - **Chryzokola**: Zwykle jest amorficzna i ma niższy połysk. Creaseyit tworzy wyraźne, choć drobne, kryształy. - **Shattuckit**: Ma bardzo podobną barwę i również tworzy włókniste agregaty. Pewne odróżnienie tych dwóch minerałów często wymaga zaawansowanych analiz, np. XRD. - **Dioptaz**: Tworzy dobrze wykształcone, większe kryształy o romboedrycznym kształcie i jest nieco twardszy. ## Formy kryształów Kryształy creaseyitu są igiełkowe (acykularne) lub włosowate. Prawie zawsze występują w formie promienistych agregatów, kulistych skupień lub splątanych mas przypominających filc. Rzadziej tworzy masywne lub ziemiste skupienia.
Środowisko geologiczne
## Geneza Creaseyit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) polimetalicznych złóż hydrotermalnych, bogatych w ołów, miedź i cynk. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów kruszcowych w obecności roztworów bogatych w krzemionkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utlenienia, takimi jak wulfenit, dioptaz, willemit, shattuckit, cerusyt, anglezyt, chryzokola, a także z kwarcem i fluorytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska creaseyitu na świecie to: - **USA**: Kopalnia Mammoth-St. Anthony w Tiger, hrabstwo Pinal, Arizona (miejsce typowe). - **Australia**: Złoże Bali Lo, hrabstwo Ashburton, Australia Zachodnia. - **Włochy**: Kopalnia Funtana Raminosa, Gadoni, Sardynia.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Sklep › Creaseyite