Cerusyt
Ceryzyt to minerał z grupy węglanów, będący węglanem ołowiu, często występujący w strefach utleniania złóż ołowiu.
Opis
## Charakterystyka Ceryzyt jest węglanem ołowiu, który tworzy zazwyczaj kryształy o pokroju słupkowym, tabliczkowym lub igiełkowym, często w formie zbliźniaczeń. Może również występować w skupieniach ziarnistych, zbitych, włóknistych lub promienistych. Typowe okazy są przezroczyste do przeświecających, z wyraźnym połyskiem diamentowym, co nadaje im charakterystyczny wygląd. ## Właściwości fizyczne Twardość ceryzytu w skali Mohsa wynosi 3-3.5. Charakteryzuje się on połyskiem diamentowym, a w przypadku odmian ziemistych - matowym. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość właściwa ceryzytu jest wysoka i wynosi 6.53 g/cm³. Posiada wyraźną łupliwość na ścianach słupa {110} oraz na {021}, a także śladową na {010} i {012}. ## Barwy i odmiany Ceryzyt występuje najczęściej w barwie bezbarwnej, białej, szarej, niebieskiej lub zielonej. W świetle przechodzącym jest bezbarwny. Barwa może być związana z obecnością domieszek, na przykład miedzi, która nadaje mu zielonkawy lub niebieskawy odcień. ## Historia i nazwa Nazwa ceryzytu pochodzi od łacińskiego słowa "cerussa", oznaczającego biały ołów, co nawiązuje do jego barwy i składu chemicznego. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1845 roku przez Wilhelma Rittera von Haidingera. ## Zastosowania Ceryzyt jest ważną rudą ołowiu, choć jego znaczenie ekonomiczne jest mniejsze niż galeny. Jest ceniony przez kolekcjonerów ze względu na swoje estetyczne formy krystaliczne i wysoki połysk.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Ceryzyt można rozpoznać po jego wysokiej gęstości, charakterystycznym połysku diamentowym oraz twardości w zakresie 3-3.5 w skali Mohsa. Często występuje w postaci przezroczystych lub przeświecających kryształów o pokroju słupkowym lub tabliczkowym. Reaguje z kwasem solnym, wydzielając dwutlenek węgla. ## Odróżnianie od podobnych Ceryzyt może być mylony z anglezytem (siarczanem ołowiu), który również jest minerałem ołowiu i ma podobne właściwości fizyczne. Anglezyt ma jednak niższą gęstość i nieco inną łupliwość. Od kalcytu odróżnia go znacznie wyższa gęstość i brak charakterystycznej dla kalcytu łupliwości romboedrycznej. ## Formy kryształów Ceryzyt tworzy kryształy o pokroju słupkowym, tabliczkowym, igiełkowym, a także w formie zbliźniaczeń, często w kształcie gwiazd lub siatek. Występuje również w skupieniach ziarnistych, zbitych, włóknistych i promienistych.
Środowisko geologiczne
## Geneza Ceryzyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż ołowiu. Tworzy się w wyniku wietrzenia galeny (siarczku ołowiu) w obecności węglanów. Proces ten zachodzi w warunkach bogatych w tlen i dwutlenek węgla. ## Asocjacje mineralne Ceryzyt często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi ołowiu, takimi jak galena, anglezyt, piromorfit, mimetyt, wulfenit, a także z limonitem, kalcytem i kwarcem. ## Lokalizacje Znane stanowiska ceryzytu znajdują się w Tsumeb w Namibii, gdzie występują duże, dobrze wykształcone kryształy. Inne ważne miejsca to Broken Hill w Australii, Mibladen w Maroku, Stříbro w Czechach, a także liczne złoża w Stanach Zjednoczonych (np. w Arizonie i Kolorado) oraz w Europie (np. w Niemczech i Wielkiej Brytanii).
Rzadkość
Bardzo pospolity
Sklep › Cerusyt
