Beusite
Beusyt to rzadki minerał fosforanowy z grupy graftonitu, będący fosforanem manganu, spotykany w postaci ziarnistych lub masywnych skupień w granitowych pegmatytach.
Opis
## Charakterystyka Beusyt jest rzadkim minerałem należącym do grupy graftonitu, chemicznie klasyfikowanym jako fosforan manganu. Zazwyczaj tworzy anhedralne (nie wykazujące własnych ścian) ziarna lub masywne skupienia, które mogą osiągać rozmiary do 15 cm. Rzadko obserwuje się go w formie grubych, tabliczkowych kryształów. Minerał ten jest kruchy i często wykazuje obecność licznych spękań lub inkluzji. ## Właściwości fizyczne Beusyt charakteryzuje się twardością wynoszącą 5 w skali Mohsa. Jego połysk jest szklisty do żywicznego, a minerał jest przeświecający do nieprzezroczystego. Gęstość waha się w przedziale 3,68-3,71 g/cm³. ## Barwy i odmiany Typowa barwa beusytu to brązowa, ciemnobrązowa do niemal czarnej. Na świeżych powierzchniach może być jaśniejszy, ciemniejący pod wpływem utleniania. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Aleksieja Aleksandrowicza Beusa (1923-2009), rosyjskiego mineraloga i geochemika, który wniósł znaczący wkład w badania pegmatytów granitowych. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1968 roku na podstawie materiału z pegmatytu White Cap w hrabstwie Custer, Dakota Południowa, USA. ## Zastosowania Beusyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do sfery naukowej i kolekcjonerskiej, jako rzadki przedstawiciel grupy graftonitu.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Beusyt rozpoznaje się na podstawie jego brązowej barwy, żywicznego połysku, stosunkowo wysokiej gęstości oraz występowania w pegmatytach granitowych. Charakterystyczne są masywne, ziarniste skupienia. Dobra łupliwość w jednym kierunku może być pomocna w identyfikacji, choć nie zawsze jest łatwa do zaobserwowania w ziarnistych agregatach. ## Odróżnianie od podobnych Beusyt jest trudny do odróżnienia od innych minerałów z grupy graftonitu (np. graftonitu) bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS). Może być mylony z innymi ciemnymi fosforanami występującymi w pegmatytach, takimi jak tryplit, arrojadyt czy zwłaszcza sarkopsyd, z którym często tworzy przerosty. Ostateczne rozróżnienie wymaga zwykle analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Kryształy beusytu są niezwykle rzadkie. Zazwyczaj występuje w formie masywnych, ziarnistych lub nieregularnych skupień wrosłych w skałę macierzystą. Opisywane rzadkie kryształy miały pokrój grubotabliczkowy.
Środowisko geologiczne
## Geneza Beusyt jest pierwotnym minerałem fosforanowym krystalizującym w granitowych pegmatytach, szczególnie w ich strefach pośrednich i w jądrach. Powstaje w warunkach relatywnie niskiej fugatywności tlenu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami, takimi jak graftonit, tryplit, sarkopsyd, litiofilit i tryfilit. Towarzyszą mu również typowe minerały pegmatytowe: kwarc, mikroklin, albit, muskowit oraz beryl. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska beusytu na świecie to pegmatyty w rejonie Black Hills w Dakocie Południowej (USA), zwłaszcza w kopalniach White Cap, Bull Moose i Tip Top, gdzie został odkryty. Znany jest również z pegmatytów w Argentynie (np. San Luis), Brazylii (Minas Gerais), Finlandii, Niemczech (Hagendorf-Süd) oraz Rosji (Półwysep Kolski).
Rzadkość
Rzadki
Sklep › Beusite