Beudantite
Beudantyt to złożony arsenian-siarczan ołowiu i żelaza, tworzący drobne, lśniące kryształy o barwach od zielonej i brązowej do czarnej.
Opis
## Charakterystyka Beudantyt jest minerałem z grupy alunitu, chemicznie klasyfikowanym jako arsenian-siarczan ołowiu i żelaza. Występuje najczęściej w postaci niewielkich, ale dobrze wykształconych, romboedrycznych lub pseudokubicznych kryształów. Tworzy także skupienia skorupowe, naskorupienia, skupienia ziarniste lub ziemiste. Kryształy cechują się silnym, szklistym do żywicznego połyskiem, co nadaje im atrakcyjny wygląd, mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo twardy, z twardością w skali Mohsa wynoszącą 3.5-4.5. Jest dość kruchy, a jego gęstość jest wysoka, co wynika z obecności ołowiu, i wynosi około 4.0-4.3 g/cm³. Kryształy są zazwyczaj przeświecające na krawędziach lub nieprzezroczyste. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny do muszlowego. ## Barwy i odmiany Beudantyt prezentuje szeroką gamę barw, najczęściej ciemnozieloną, oliwkowozieloną, czarną, brązową, a niekiedy czerwonobrązową. Jego rysa jest żółtawoszara lub zielonkawa. Nie wyróżnia się specyficznych odmian handlowych, a zmienność barw wynika z niewielkich różnic w składzie chemicznym. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1826 roku przez Armanda Lévy'ego, honoruje francuskiego mineraloga i fizyka François Sulpice'a Beudanta (1787-1850). Beudant był autorem wielu prac z dziedziny mineralogii i krystalografii, a jego wkład w naukę został w ten sposób upamiętniony. ## Zastosowania Beudantyt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim, zwłaszcza okazy z dobrze wykształconymi kryształami pochodzące z klasycznych lokalizacji.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Beudantyt można rozpoznać po charakterystycznych, drobnych, lśniących kryształach o kształcie romboedru lub sześcianu, wysokiej gęstości oraz specyficznych barwach (zielonej, brązowej, czarnej). Współwystępowanie z innymi minerałami strefy utleniania, takimi jak mimeteyt, anglesyt czy farmakosyderyt, jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Beudantyt bywa mylony z innymi minerałami z grupy alunitu, zwłaszcza z korkitem (analogiem fosforanowym) i jarosytem. Odróżnienie go od korkitu często wymaga analizy chemicznej (EDS) w celu potwierdzenia dominacji arsenu nad fosforem. Od jarosytu różni się obecnością ołowiu i arsenu. Może także przypominać farmakosyderyt, który jednak tworzy wyłącznie kryształy pseudokubiczne i ma niższą gęstość. ## Formy kryształów Kryształy beudantytu są zazwyczaj małe, o pokroju romboedrycznym, często tak spłaszczone lub zniekształcone, że wyglądają jak sześciany (pseudokubiczne). Występuje również w formie skupień promienistych, kulistych agregatów, a także jako masywne lub ziemiste naskorupienia na innych minerałach.
Środowisko geologiczne
## Geneza Beudantyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) złóż kruszców polimetalicznych, bogatych w ołów, żelazo i arsen. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przemian pierwotnych siarczków (głównie galeny i pirytu) oraz arsenopirytu lub tennantytu w obecności wód bogatych w siarczany. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi, takimi jak anglesyt, cerusyt, mimeteyt, farmakosyderyt, skorodyt, olivenit, jarosyt, goethyt, a także z kwarcem. ## Lokalizacje Do najważniejszych i najbardziej znanych lokalizacji na świecie należą: kopalnia Tsumeb w Namibii, skąd pochodzą jedne z najlepszych kryształów; kopalnie w regionie Laurion w Grecji; kopalnia Clara w Schwarzwaldzie w Niemczech; a także stanowiska w Kornwalii i Kumbrii w Anglii. Znaczące okazy znajdowano również w kopalniach w Arizonie i Utah w USA oraz w Meksyku.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Beudantite