Berthierite
Siarczek żelaza i antymonu, tworzący charakterystyczne, igiełkowe lub włókniste agregaty o stalowoszarej barwie i metalicznym połysku.
Opis
## Charakterystyka Berthieryt jest siarkosolą żelaza i antymonu, należącą do gromady siarczków. Jego najbardziej typową formą występowania są skupienia długich, pryzmatycznych lub igiełkowych kryształów, które często tworzą splątane, włókniste masy lub promieniste agregaty przypominające snopki lub gwiazdy. Rzadziej spotykany jest w formie skupień ziarnistych. Okazy mają charakterystyczny, metaliczny połysk i stalowoszarą barwę, która pod wpływem powietrza może pokrywać się brązową, spiżową lub pstrą, tęczową patyną. Minerał jest nieprzezroczysty i stosunkowo ciężki. ## Właściwości fizyczne Berthieryt jest minerałem miękkim, o twardości 2-2,5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jego gęstość wynosi około 4,64 g/cm³. Jest kruchy, a jego kryształy, ze względu na igiełkową budowę, mogą być giętkie. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą jest stalowoszara, przechodząca w ciemnoszarą. Na powierzchniach wystawionych na działanie czynników atmosferycznych często rozwija się patyna o odcieniach od brązowego po fioletowo-niebieski. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych czy barwnych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1827 roku i nazwany na cześć Pierre'a Berthiera (1782-1861), francuskiego chemika i mineraloga, który jako pierwszy przeprowadził jego analizę chemiczną. Za lokalizacje typowe uznaje się Chazelles we Francji oraz Arnsberg w Niemczech. ## Zastosowania Berthieryt stanowi podrzędne źródło pozyskiwania antymonu. Ze względu na swoje atrakcyjne formy i metaliczny wygląd jest przede wszystkim minerałem cenionym przez kolekcjonerów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną berthierytu jest jego pokrój - niemal zawsze występuje w formie igiełkowych, włóknistych lub promienistych skupień. Stalowoszara barwa, silny metaliczny połysk i niska twardość (2-2,5) są również bardzo charakterystyczne. Często posiada tęczową patynę nalotową. ## Odróżnianie od podobnych Berthieryt jest najczęściej mylony z antymonitem (stybitem). Antymonit ma bardzo podobny wygląd, lecz jest jeszcze bardziej miękki (twardość 2) i posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, której berthierytowi brakuje. Kluczową różnicą jest zachowanie w wysokiej temperaturze - antymonit topi się w płomieniu świecy, podczas gdy berthieryt nie. Innym podobnym minerałem jest jamesonit, który często tworzy jednak bardziej splątane, filcowe skupienia. ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone wzdłuż jednej osi, pryzmatyczne i igiełkowe, często z podłużnym prążkowaniem. Prawie nigdy nie występują jako pojedyncze, wyizolowane kryształy. Tworzą skupienia włókniste, promieniste (tzw. "słońca"), pierzaste, splątane lub masywne, ziarniste agregaty.
Środowisko geologiczne
## Geneza Berthieryt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w warunkach niskich i średnich temperatur. Formuje się w żyłach kruszcowych, często związanych z intruzjami skał magmowych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami, takimi jak antymonit, arsenopiryt, piryt, markasyt, sfaleryt i galena. Towarzyszą mu również minerały żyłowe, głównie kwarc, kalcyt i syderyt. ## Lokalizacje Do najważniejszych historycznych i współczesnych miejsc występowania berthierytu należą: - Rumunia (kopalnie Herja i Baia Sprie w rejonie Baia Mare) - znane z klasycznych, dużych, promienistych agregatów. - Niemcy (Góry Harzu, Sauerland). - Czechy (Příbram). - Francja (Masyw Centralny). - Chiny (prowincja Hunan) - w ostatnich latach źródło wielu okazów handlowych. - Boliwia i Peru.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Berthierite