Berndtite
Berndtyt to rzadki siarczek cyny, tworzący charakterystyczne, heksagonalne kryształy o metalicznym połysku i żółtobrązowej barwie.
Opis
## Charakterystyka Berndtyt jest siarczkiem cyny, znanym z występowania w kilku formach polimorficznych, z których najpowszechniejsza (2H) krystalizuje w układzie heksagonalnym. Tworzy on najczęściej drobne, tabliczkowe lub płytkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Występuje również w postaci promienistych lub sferulitycznych agregatów, a także jako skupienia ziarniste i masywne. Jego wygląd jest charakterystyczny, z wyraźnym metalicznym połyskiem na świeżych powierzchniach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest ciężki i gęsty, o gęstości wynoszącej około 4,6 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co powoduje, że łatwo dzieli się na cienkie, elastyczne blaszki, podobnie jak mika. Połysk jest metaliczny, a minerał jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Berndtyt ma zazwyczaj barwę od żółtobrązowej i brązowej do szarożółtej. Jego rysa, czyli kolor sproszkowanego minerału, jest jasnożółta. Znane są różne politypy berndtytu (np. 2H, 4H, 6R), które różnią się sposobem ułożenia warstw w strukturze krystalicznej, jednak różnice te są niemożliwe do stwierdzenia bez zaawansowanych badań rentgenowskich. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje dr. Fritza Berndta (1899-1945), niemieckiego chemika i mineraloga z Uniwersytetu w Halle, który jako pierwszy zsyntetyzował jego odpowiednik. Minerał został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek w 1963 roku na podstawie okazów znalezionych w Boliwii. ## Zastosowania Berndtyt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest minerałem interesującym i poszukiwanym wyłącznie z perspektywy kolekcjonerskiej i naukowej ze względu na swoją rzadkość i skład chemiczny.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne berndtytu to jego ekstremalnie niska twardość (1 w skali Mohsa), doskonała łupliwość w jednym kierunku, w wyniku której dzieli się na elastyczne blaszki, oraz charakterystyczna żółtobrązowa barwa i metaliczny połysk. Gęstość jest stosunkowo wysoka jak na tak miękki minerał. Jasnożółta rysa jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Berndtyt bywa mylony z molibdenitem, który również jest bardzo miękki i ma podobną łupliwość, ale molibdenit ma barwę ołowianoszarą i szaroczarną rysę. Od złotawych mik (np. flogopitu) odróżnia go znacznie wyższa gęstość, metaliczny połysk i nieprzezroczystość. Inne podobne siarczki, jak greenockit, są zazwyczaj twardsze i nie wykazują tak doskonałej łupliwości. ## Formy kryształów Berndtyt najczęściej tworzy heksagonalne, tabliczkowe kryształy, często zebrane w rozetkowe lub promieniste agregaty. Występuje także w postaci sferulitycznych skupień, gdzie kryształy rozchodzą się promieniście od wspólnego centrum, oraz jako skupienia ziarniste lub masywne wypełnienia.
Środowisko geologiczne
## Geneza Berndtyt jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w końcowych etapach krystalizacji w żyłach kruszcowych, często związanych z intruzjami granitoidów. Tworzy się w środowisku bogatym w cynę i siarkę, w warunkach stosunkowo niskiego ciśnienia i temperatury. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami cyny oraz innymi metalami. Do jego najczęstszych minerałów towarzyszących należą: piryt, markasyt, sfaleryt, galena, stannin, franckeit, cylindryt oraz kwarc i syderyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska berndtytu znajdują się w Boliwii, skąd pochodzą okazy typowe, m.in. z kopalń w departamentach Potosí (np. kopalnia Veta de Estaño, Carguaicollo) i Oruro. Znany jest również z kilku lokalizacji w Japonii (np. kopalnia Ikuno w prefekturze Hyōgo) oraz z Czech (Kutná Hora).
Rzadkość
Rzadki
Sklep › Berndtite