Antlerite
Antleryt to zasadowy siarczan miedzi, tworzący charakterystyczne, szmaragdowozielone kryształy o igiełkowym lub tabliczkowym pokroju.
Opis
## Charakterystyka Antleryt jest minerałem z grupy siarczanów, chemicznie klasyfikowanym jako zasadowy siarczan miedzi. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowa lub butelkowozielona barwa. Tworzy najczęściej skupienia drobnych, igiełkowych lub włoskowych kryształów, które mogą formować naloty, skorupy i skupienia promieniste lub splątane (filcowe). Rzadziej spotyka się dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupkowym, które są szczególnie cenione przez kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3.5. Charakteryzuje się szklistym połyskiem, a na powierzchniach przełamu bywa lekko żywiczny. Jest przezroczysty do przeświecającego, co zależy od formy i czystości kryształów. Jego gęstość wynosi około 3.9 g/cm³. ## Barwy i odmiany Antleryt występuje w różnych odcieniach zieleni - od jasnozielonej, przez szmaragdową, po niemal czarnozieloną w przypadku niektórych zbitych skupień. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego pierwszego odkrycia - kopalni Antler w hrabstwie Mohave w Arizonie, USA. Został on opisany po raz pierwszy w 1889 roku przez amerykańskiego chemika i mineraloga Williama F. Hillebranda. ## Zastosowania Ze względu na swoje występowanie i skład chemiczny, antleryt bywał lokalnie wykorzystywany jako podrzędna ruda miedzi, szczególnie w złożu Chuquicamata w Chile. Obecnie ma znaczenie niemal wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Antleryt rozpoznaje się na podstawie jego charakterystycznej zielonej barwy, szklistego połysku oraz formy występowania - najczęściej w postaci igiełkowych lub włóknistych skupień. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego zachowanie wobec kwasu solnego - w przeciwieństwie do malachitu, antleryt nie pieni się (nie wydziela CO₂). Test ten należy jednak wykonywać bardzo ostrożnie na niewielkim fragmencie. ## Odróżnianie od podobnych Antleryt jest najczęściej mylony z brochantytem, innym zasadowym siarczanem miedzi. Odróżnienie tych dwóch minerałów bywa ekstremalnie trudne i często wymaga analizy chemicznej lub krystalograficznej (XRD). Zazwyczaj antleryt tworzy się w warunkach bardziej kwaśnych niż brochantyt. Od malachitu odróżnia go wspomniany brak reakcji z kwasami, a od atacamitu i paratacamitu często nieco inna forma kryształów i odcień zieleni. ## Formy kryształów Kryształy antlerytu krystalizują w układzie rombowym. Najczęściej spotykane są skupienia igiełkowe, włókniste, promieniste oraz masywne, zbite agregaty. Dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy są rzadkie i przyjmują formę tabliczek lub krótkich, pryzmatycznych słupków.
Środowisko geologiczne
## Geneza Antleryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców miedzi. Tworzy się w wyniku działania wód zasobnych w siarczany na inne minerały miedzi. Jego powstawanie jest szczególnie charakterystyczne dla suchych, pustynnych klimatów, gdzie intensywne parowanie sprzyja koncentracji odpowiednich roztworów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi. Do jego najczęstszych asocjacji należą brochantyt, malachit, azuryt, kupryt, tenoryt, a także gips, jarosyt i chalkantyt. ## Lokalizacje Najsłynniejsze na świecie i najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy antlerytu pochodzą z gigantycznej kopalni miedzi Chuquicamata na pustyni Atakama w Chile. To stamtąd pochodzą duże, dobrze wykształcone kryształy. Inne znaczące lokalizacje to miejsce typowe - kopalnia Antler w Arizonie (USA), a także kopalnia w Bisbee (Arizona, USA), Tsumeb w Namibii oraz niektóre złoża w Niemczech (Góry Harzu) i Grecji (Laurion).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Antlerite