Andradyt
Andradyt to minerał z grupy granatów, krzemian wapnia i żelaza, ceniony za różnorodność barw, od żółtej po szmaragdowozieloną i czarną.
Opis
## Charakterystyka Andradyt jest minerałem należącym do grupy granatów, będącym krzemianem wapnia i żelaza. Występuje w postaci dobrze wykształconych kryształów, często o pokroju dwunastościanu rombowego lub dwudziestoczterościanu deltoidowego, a także w formie zbitej lub ziarnistej. Typowe okazy andradytu charakteryzują się szklistym lub żywicznym połyskiem, a ich barwa może być bardzo zróżnicowana, co stanowi jedną z jego najbardziej rozpoznawalnych cech. ## Właściwości fizyczne Twardość andradytu w skali Mohsa wynosi 6.5-7, co czyni go minerałem stosunkowo twardym. Posiada białą rysę. Gęstość andradytu to około 3.8 g/cm³. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego, a jego połysk jest szklisty lub żywiczny. ## Barwy i odmiany Andradyt wykazuje szerokie spektrum barw, od żółtej, przez zielonkawożółtą, szmaragdowozieloną, ciemnozieloną, aż po brązową, brązowoczerwoną, brązowożółtą, szaroczarną i czarną. Najbardziej znane odmiany to: demantoid (szmaragdowozielony, ceniony w jubilerstwie), melanit (czarny, nieprzezroczysty) oraz topazolit (żółty do żółtobrązowego). ## Historia i nazwa Andradyt został opisany w 1800 roku. Nazwa minerału pochodzi od nazwiska portugalskiego mineraloga José Bonifácia de Andrada e Silvy, który jako pierwszy opisał ten minerał. ## Zastosowania Andradyt, zwłaszcza jego szmaragdowozielona odmiana demantoid, jest ceniony w jubilerstwie jako kamień ozdobny. Inne odmiany, takie jak melanit, również znajdują zastosowanie w biżuterii. Ze względu na swoją twardość, andradyt może być również wykorzystywany jako materiał ścierny, choć w mniejszym stopniu niż inne granaty.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Andradyt można rozpoznać po jego charakterystycznych barwach, szklistym lub żywicznym połysku oraz typowych formach krystalicznych, takich jak dwunastościany rombowe. Twardość 6.5-7 w skali Mohsa oraz biała rysa są również ważnymi cechami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Andradyt może być mylony z innymi granatami, takimi jak grossular czy almandyn. Od grossularu odróżnia go zazwyczaj ciemniejsza barwa i obecność żelaza. Od almandynu różni się składem chemicznym (brak magnezu i większa zawartość wapnia) oraz często odcieniem barwy. Odmiana demantoid może być mylona ze szmaragdem, jednak demantoid ma wyższy współczynnik załamania światła i charakterystyczny "ognisty" blask. ## Formy kryształów Andradyt najczęściej tworzy dobrze wykształcone kryształy o pokroju dwunastościanu rombowego lub dwudziestoczterościanu deltoidowego. Występuje również w formie zbitej, ziarnistej lub promienistej agregatów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Andradyt powstaje w skałach metamorficznych, zwłaszcza w skarnach, które tworzą się w wyniku metasomatycznego przeobrażenia skał węglanowych (wapieni, dolomitów) w kontakcie z intruzjami magmowymi. Może również występować w niektórych skałach magmowych, takich jak syenity i serpentynity. ## Asocjacje mineralne Andradyt często współwystępuje z takimi minerałami jak: kalcyt, epidot, diopsyd, wezuwian, magnetyt, chloryty i kwarc. W skarnach towarzyszą mu często inne granaty oraz minerały rudne. ## Lokalizacje Ważne złoża andradytu znajdują się w Rosji (Ural, gdzie odkryto demantoid), we Włoszech (Val Malenco, Piemont), w Stanach Zjednoczonych (Kalifornia, Arizona), w Meksyku, na Madagaskarze, w Namibii i w Iranie. W Polsce andradyt występuje w Sudetach, w okolicach Strzegomia i Kłodzka.
Rzadkość
Bardzo pospolity
Sklep › Andradyt
