Alluaudite
Alluaudyt to fosforan sodu, manganu i żelaza, tworzący ziarniste skupienia o barwie od żółtozielonej do czarnej, charakterystyczny dla pegmatytów granitowych.
Opis
## Charakterystyka Alluaudyt jest minerałem z grupy fosforanów, stanowiącym produkt przeobrażenia pierwotnych minerałów fosforanowych w pegmatytach granitowych. Najczęściej występuje w formie zbitych, ziarnistych lub masywnych skupień, rzadko tworząc widoczne, niewielkie kryształy o pokroju pryzmatycznym. Jego wygląd jest często niepozorny, a okazy wtopione są w skałę macierzystą. Cechą charakterystyczną jest szklisty, miejscami tłusty lub żywiczny połysk. ## Właściwości fizyczne Twardość alluaudytu w skali Mohsa wynosi 5 do 5.5, co czyni go minerałem o średniej odporności na zarysowania. Jego gęstość waha się w przedziale 3.5-3.7 g/cm³. Jest minerałem kruchym, przeświecającym, a w ciemniejszych odmianach staje się niemal całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Paleta barw alluaudytu jest dość szeroka i zależy od proporcji żelaza i manganu oraz stopnia ich utlenienia. Przyjmuje barwy od żółtozielonej, przez brązowożółtą, oliwkowozieloną, aż po ciemnozieloną i niemal czarną. Minerał ten jest imiennikiem całej grupy alluaudytu, obejmującej kilka podobnych strukturalnie fosforanów. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1848 roku przez francuskiego mineraloga Alexisa Damoura, honoruje François Alluauda (ojca) - francuskiego właściciela fabryki porcelany, polityka i przyrodnika, który jako pierwszy znalazł ten minerał w pegmatytach w Chanteloube we Francji. ## Zastosowania Alluaudyt nie ma zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego, szczególnie dla osób specjalizujących się w minerałach pegmatytowych i systematyce minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Alluaudyt rozpoznaje się w kolekcji po jego charakterystycznym, ziarnistym pokroju, barwie (odcienie zieleni, żółci i brązu aż do czerni) oraz tłustym lub żywicznym połysku. Kluczową wskazówką diagnostyczną jest jego środowisko występowania - strefy przeobrażeń w pegmatytach granitowych, często w bezpośrednim sąsiedztwie pierwotnych fosforanów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi masywnymi fosforanami pegmatytowymi, takimi jak tryplit, sarkopsyd czy heterozyt. Od tryplitu różni się zazwyczaj bardziej zielonkawym odcieniem (tryplit bywa bardziej czerwonobrązowy). Od sarkopsydu odróżnia go brak włóknistego pokroju. Pewna identyfikacja, zwłaszcza w przypadku nietypowych okazów, często wymaga zaawansowanych badań, np. analizy chemicznej. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są bardzo rzadkie i zazwyczaj niewielkie, o formie krótkich pryzmatów. Zdecydowana większość materiału występuje w postaci bezpostaciowych z wyglądu mas i ziarnistych agregatów, często tworzących żyłki lub gniazda.
Środowisko geologiczne
## Geneza Alluaudyt jest minerałem wtórnym. Powstaje w złożonych pegmatytach granitowych w wyniku hydrotermalnej alteracji i metasomatozy sodowej pierwotnych fosforanów z szeregu trifylin-litiofilit. Proces ten polega na utlenieniu żelaza i manganu oraz wzbogaceniu w sód. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z minerałami, z których powstał, czyli trifylinem i litiofilitem. Towarzyszą mu również inne wtórne fosforany, takie jak heterozyt, purpuryt, arrojadyt, sarkopsyd i wiwianit. W jego otoczeniu znajdują się też typowe minerały pegmatytowe: kwarc, skalenie (albit) i miki (lepidolit, muskowit). ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska alluaudytu na świecie to m.in. historyczna lokalizacja typowa w Chanteloube (Francja), liczne pegmatyty w rejonie Black Hills (Dakota Południowa, USA), pegmatyt Hagendorf-Süd (Niemcy), Varuträsk (Szwecja), kopalnia Buranga (Rwanda) oraz słynna kopalnia Sapucaia (Minas Gerais, Brazylia).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Alluaudite