Allactite
Allaktyt to rzadki arsenian manganu, wyróżniający się silnym pleochroizmem i występowaniem w postaci niewielkich, ciemnoczerwonych kryształów.
Opis
## Charakterystyka Allaktyt jest rzadkim, uwodnionym arsenianem manganu. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkosłupowe kryształy, często zebrane w promieniste lub rozbieżne agregaty. Zazwyczaj jest przezroczysty do przeświecającego, o szklistym połysku, który na powierzchniach przełamu może stawać się lekko tłustawy. Jego najbardziej charakterystyczną cechą optyczną jest bardzo silny pleochroizm, czyli zmiana barwy w zależności od kierunku obserwacji. ## Właściwości fizyczne Twardość allaktytu w skali Mohsa wynosi 4.5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim i podatnym na zarysowania. Jego gęstość waha się w przedziale 3.83-3.97 g/cm³. Wykazuje dobrą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Minerał ten najczęściej przybiera barwy od ciemnej czerwonobrunatnej do czerwonobrązowej, niekiedy z purpurowym odcieniem. Pod wpływem utleniania manganu jego powierzchnia może czernieć. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa allaktytu pochodzi od greckiego słowa "allaktein" (zmieniać się), co jest bezpośrednim nawiązaniem do jego silnego pleochroizmu. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1884 roku przez Hjalmara Sjögrena na podstawie okazów znalezionych w kopalni Långban w Szwecji. ## Zastosowania Allaktyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym kamieniem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość i unikalne właściwości optyczne.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną allaktytu jest jego silny pleochroizm (zmiana barwy z żółtobrązowej na zielonobrązową), widoczny pod mikroskopem polaryzacyjnym. W warunkach kolekcjonerskich rozpoznaje się go po ciemnej, czerwonobrunatnej barwie, charakterystycznych formach kryształów oraz współwystępowaniu z innymi minerałami manganu z klasycznych lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Allaktyt bywa mylony z innymi czerwonawymi lub brązowymi minerałami manganu. Od hematytu odróżnia go niższa twardość i gęstość oraz szarawa rysa (hematyt ma rysę wiśniowoczerwoną). Rodonit jest znacznie twardszy (5.5-6.5). Ostatecznym potwierdzeniem jest jednak badanie właściwości optycznych. ## Formy kryształów Kryształy allaktytu są zazwyczaj małe, o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupowym. Często tworzą wachlarzowate, promieniste lub rozetowe skupienia i agregaty narosłe na innych minerałach.
Środowisko geologiczne
## Geneza Allaktyt jest wtórnym minerałem powstającym w strefach przeobrażonych (zmetamorfizowanych) złóż rud manganu i cynku. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w obrębie tych złóż. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często występuje w towarzystwie innych minerałów manganowych, takich jak hausmanit, pirochroit, tefroit, rodonit, a także z kalcytem i barytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne miejsca występowania allaktytu to kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji, która jest jego lokalizacją typową. Równie znane i cenione okazy pochodzą z kopalń Franklin i Sterling Hill w stanie New Jersey, USA.
Rzadkość
Rzadki
Sklep › Allactite