Afghanite
Afganit to rzadki minerał z grupy kankrynu, ceniony za intensywnie niebieską barwę i silną pomarańczową fluorescencję w świetle UV.
Opis
## Charakterystyka Afganit jest złożonym glinokrzemianem sodu, potasu i wapnia, należącym do grupy kankrynu. Najczęściej tworzy dobrze wykształcone, sześcioboczne kryształy o pokroju pryzmatycznym, nierzadko zakończone piramidami. Jego najbardziej pożądaną cechą jest intensywna, lazurowa lub szafirowa barwa, choć bywa też bladoniebieski lub bezbarwny. Okazy z Afganistanu, uznawane za wzorcowe, charakteryzują się głębokim kolorem i często wysoką przezroczystością. ## Właściwości fizyczne Minerał ten odznacza się twardością 5.5-6 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Ma szklisty połysk na ścianach kryształów i przełamie. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość afganitu wynosi około 2.55-2.65 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą afganitu jest niebieska, w odcieniach od jasnego błękitu po głęboki, nasycony lazur. Rzadziej spotykane są okazy bezbarwne. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych ani barwnych - wartość okazu zależy głównie od intensywności i czystości niebieskiego koloru. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1968 roku, pochodzi od kraju, w którym został po raz pierwszy znaleziony - Afganistanu. Odkrycia dokonano w słynnym złożu lazurytu Sar-e-Sang w dolinie rzeki Kokcza w prowincji Badachszan. Jest to do dziś najważniejsze i najbardziej cenione źródło tego minerału. ## Zastosowania Afganit jest przede wszystkim cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim. Wyjątkowo czyste i duże kryształy bywają okazjonalnie szlifowane fasetkowo dla zaawansowanych kolekcjonerów kamieni szlachetnych, jednak nie jest to typowe zastosowanie jubilerskie ze względu na jego rzadkość i łupliwość.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną afganitu jest jego silna, pomarańczowa lub żółtopomarańczowa fluorescencja w świetle ultrafioletowym o długiej fali (UV-A). Połączenie tej właściwości z heksagonalnym pokrojem kryształów (sześcioboczne pryzmy) i niebieską barwą jest zazwyczaj wystarczające do pewnej identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Afganit bywa mylony z innymi niebieskimi minerałami z grupy skaleniowców: - **Lazuryt**: Krystalizuje w układzie regularnym (zwykle dwunastościany), nie wykazuje łupliwości i nie fluoryzuje na pomarańczowo. - **Sodalit**: Również krystalizuje w układzie regularnym i często wykazuje pomarańczową fluorescencję, ale jego kryształy mają inną symetrię. Afganit wyróżnia się heksagonalnym kształtem kryształów. - **Hauyn**: Jest bardzo podobny, ale krystalizuje w układzie regularnym, a jego fluorescencja, jeśli występuje, jest zwykle słabsza. ## Formy kryształów Afganit tworzy charakterystyczne, wydłużone kryształy pryzmatyczne o przekroju sześciobocznym, często zakończone płaskimi lub piramidalnymi ścianami. Może również występować w formie skupień ziarnistych lub jako masywne wypełnienia.
Środowisko geologiczne
## Geneza Afganit jest minerałem metamorficznym. Powstaje w strefach kontaktowych, najczęściej w ksenolitach wapieni lub w zmetamorfizowanych wapieniach bogatych w sód. Często spotykany jest w bombach wulkanicznych (np. w pumeksie) wyrzuconych podczas erupcji, jak w przypadku lokalizacji we Włoszech. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z kalcytem, lazurytem, sodalitem, pirytem, flogopitem, diopsydem oraz minerałami z grupy humitu. ## Lokalizacje Najważniejszym na świecie i dostarczającym najlepszych jakościowo okazów jest stanowisko typowe - złoże Sar-e-Sang w Afganistanie. Inne znane lokalizacje to kompleks wulkaniczny Somma-Wezuwiusz we Włoszech, okolice jeziora Bajkał w Rosji, a także Edwards w stanie Nowy Jork, USA i góry Pamiru w Tadżykistanie.
Rzadkość
Rzadki
Sklep › Afghanite