Acanthite
Akantyt to siarczek srebra, stabilna w niskich temperaturach odmiana polimorficzna argentytu i najważniejsza ruda tego cennego metalu.
Opis
## Charakterystyka Akantyt jest siarczkiem srebra i stanowi jego najpospolitszą i najważniejszą rudę. Jest niskotemperaturową, jednoskośną odmianą polimorficzną siarczku srebra (Ag₂S). Powyżej temperatury 173°C minerał ten przechodzi w regularną odmianę - argentyt. W rezultacie większość okazów o regularnych formach zewnętrznych (sześciany, ośmiościany) to w rzeczywistości pseudomorfozy akantytu po argentycie, które zachowały jego zewnętrzny kształt. Typowe okazy mają ołowianoszarą lub czarną barwę i metaliczny połysk, często z matowym, czarnym nalotem. Występuje w formie nalotów, skupień ziarnistych, a także w postaci dendrytycznych lub siatkowych agregatów. ## Właściwości fizyczne Akantyt charakteryzuje się niską twardością, wynoszącą 2-2.5 w skali Mohsa, co sprawia, że można go kroić nożem. Jest kowalny i ciągliwy. Jego gęstość jest wysoka i waha się od 7.2 do 7.3 g/cm³. Połysk jest metaliczny na świeżych powierzchniach, jednak szybko matowieje i pokrywa się czarnym nalotem. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Barwy i odmiany Barwa akantytu jest jednolita, od ołowianoszarej do czarnej. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian. Kluczowe znaczenie ma jego związek z argentytem - każdy naturalny okaz "argentytu" oglądany w temperaturze pokojowej jest w rzeczywistości akantytem. Nazwa argentyt powinna być zarezerwowana dla siarczku srebra istniejącego w temperaturze powyżej 173°C. ## Historia i nazwa Nazwa akantyt pochodzi od greckiego słowa "akantha" (ἄκανθα) oznaczającego "cierń" lub "kolec", co nawiązuje do wyglądu jego igiełkowych kryształów. Minerał został opisany i nazwany w 1855 roku przez niemieckiego mineraloga Gustava Adolpha Kenngotta. ## Zastosowania Ze względu na wysoką zawartość srebra (do 87%), akantyt jest podstawowym źródłem tego metalu na świecie. Ma kluczowe znaczenie gospodarcze. Dobrze wykształcone okazy są również bardzo cenione przez kolekcjonerów minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi akantytu są jego wysoka gęstość, niska twardość oraz ciągliwość i kowalność - minerał daje się kroić nożem, podobnie jak ołów. Ołowianoszara do czarnej barwa, metaliczny połysk na świeżym przełamie oraz czarna, lśniąca rysa są również charakterystyczne. Często występuje w formie pseudomorfoz po regularnych kryształach argentytu. ## Odróżnianie od podobnych Akantyt bywa mylony z galeną, która ma podobną barwę i połysk. Galena jest jednak krucha i wykazuje doskonałą łupliwość kostkową, podczas gdy akantyt jest ciągliwy i kowalny. Od chalkozynu odróżnia go znacznie wyższa gęstość. Rozróżnienie od argentytu jest kwestią definicji - w warunkach normalnych każdy okaz jest akantytem, nawet jeśli zachował zewnętrzną formę argentytu. ## Formy kryształów Choć krystalizuje w układzie jednoskośnym, najczęściej tworzy paramorfozy po regularnych kryształach argentytu, przyjmując formę sześcianów, ośmiościanów i ich kombinacji. Właściwe dla akantytu kryształy mają pokrój pryzmatyczny lub igiełkowy. Często występuje w postaci skupień dendrytycznych (drzewiastych), siatkowych, pierzastych lub w formie mas zbitych i nalotów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Akantyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, tworzącym się w żyłach kruszcowych w niskich i średnich temperaturach. Powstaje również w strefach wtórnego wzbogacenia (cementacji) złóż kruszców, gdzie wytrąca się z roztworów bogatych w srebro. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami srebra, takimi jak srebro rodzime, prustyt, pirargyryt, stefanit i polibazyt. Towarzyszą mu również inne siarczki, np. galena, sfaleryt, chalkopiryt i piryt, a także kwarc, kalcyt i inne minerały żyłowe. ## Lokalizacje Historycznie ważne stanowiska to Jáchymov w Czechach (miejsce typowe), Freiberg w Saksonii (Niemcy) oraz Kongsberg w Norwegii. Obecnie najwspanialsze okazy, w tym duże grupy krystaliczne i formy dendrytyczne, pochodzą z Meksyku (kopalnie w Guanajuato, Fresnillo, Batopilas), kopalni Imiter w Maroku, a także z Comstock Lode w Nevadzie (USA) i regionu Cobalt w Ontario (Kanada).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Acanthite