Waryscyt

Wzór chemiczny: Al(PO₄) · 2H₂O

Waryscyt to uwodniony fosforan glinu, ceniony przez kolekcjonerów za swoje atrakcyjne zielone barwy, często przypominające turkus.

## Charakterystyka Waryscyt jest minerałem fosforanowym, który krystalizuje w układzie rombowym. Zazwyczaj tworzy skupienia zbite, nerkowate, kuliste lub groniaste, rzadziej spotyka się dobrze wykształcone kryształy. Jego barwa waha się od jasnozielonej do szmaragdowozielonej, często z niebieskawym odcieniem, co sprawia, że bywa mylony z turkusem. Powierzchnia waryscytu często wykazuje woskowy połysk. ## Właściwości fizyczne Twardość waryscytu w skali Mohsa wynosi od 3,5 do 4,5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Gęstość właściwa wynosi około 2,57. Posiada dobrą łupliwość wzdłuż płaszczyzny {010} oraz słabą wzdłuż {001}. Przełam jest nierówny do muszlowego. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego, a jego rysa jest biała. ## Barwy i odmiany Typowe barwy waryscytu to odcienie zieleni – od jasnej, przez szmaragdową, po niebieskawozieloną. Może występować również w odcieniach bezbarwnych, białych, bladożółtych lub brązowych, a bardzo rzadko czerwonych. Zielona barwa jest często wynikiem obecności śladowych ilości chromu. ## Historia i nazwa Waryscyt został odkryty w 1837 roku. Nazwa minerału pochodzi od Variscii, starożytnej nazwy regionu Vogtland w Saksonii w Niemczech, gdzie po raz pierwszy został zidentyfikowany. ## Zastosowania Ze względu na swoją atrakcyjną zieloną barwę i stosunkowo niską twardość, waryscyt jest wykorzystywany jako kamień ozdobny i jubilerski. Jest popularny w rzeźbiarstwie i do wyrobu kaboszonów, koralików oraz innych elementów biżuterii. Ceniony jest również przez kolekcjonerów minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4.5
Połysk
Waxy
Rysa
White
Gęstość
2.57
Łupliwość
Good on {010}, poor on {001}.
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Waryscyt można rozpoznać po charakterystycznej zielonej barwie, często z niebieskawym odcieniem, oraz woskowym połysku. Występuje zazwyczaj w postaci zbitych skupień, nerkowatych lub groniastych. Jego twardość w skali Mohsa (3,5-4,5) jest pomocna w odróżnieniu od podobnych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Waryscyt bywa często mylony z turkusem, ze względu na podobną barwę. Można je odróżnić na podstawie twardości (turkus jest nieco twardszy, 5-6 w skali Mohsa) oraz gęstości. Innym podobnym minerałem jest chryzokola, która jest zazwyczaj bardziej miękka i ma bardziej szklisty połysk. Waryscyt jest również podobny do jadeitu, ale jadeit jest znacznie twardszy. ## Formy kryształów Waryscyt rzadko tworzy dobrze wykształcone kryształy. Najczęściej występuje w postaci skupień zbitych, nerkowatych, kulistych lub groniastych. Kryształy, jeśli występują, są zazwyczaj niewielkie i mają pokrój dwuskośny lub słupkowy.

Środowisko występowania

## Geneza Waryscyt jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefach utleniania złóż fosforanowych, często w skałach bogatych w glin, takich jak łupki glinowe lub brekcje. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w fosforany z minerałami glinu w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Waryscyt często współwystępuje z innymi minerałami fosforanowymi, takimi jak strengit, fosfosyderyt, a także z kwarcem, chalcedonem, limonitem i innymi minerałami wtórnymi. ## Lokalizacje Znane złoża waryscytu występują w wielu miejscach na świecie. Do najważniejszych lokalizacji należą: Utah i Nevada w Stanach Zjednoczonych (szczególnie kopalnie Lucin i Fairfield w Utah), Australia (Queensland), Niemcy (Vogtland), Brazylia, Austria, Czechy i Polska (okolice Jordanowa Śląskiego).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy waryscytu charakteryzują się intensywną, jednolitą zieloną barwą, bez widocznych inkluzji czy pęknięć. Wysoko cenione są okazy o woskowym połysku i te, które wykazują atrakcyjne wzory lub żyłki, często z matrycą. Duże, dobrze uformowane skupienia lub rzadkie, wyraźne kryształy również podnoszą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy waryscytu pochodzące z kopalni Lucin i Fairfield w Utah, USA, znane z pięknych, intensywnie zielonych barw. Cenione są również okazy z Australii, które często wykazują interesujące wzory.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Do czyszczenia waryscytu należy używać miękkiej szmatki lub szczoteczki i letniej wody. Można zastosować łagodne mydło, a następnie dokładnie spłukać minerał czystą wodą. Po umyciu należy go osuszyć, aby uniknąć osadzania się kamienia. ## Czego unikać Waryscyt jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić lub zmienić jego barwę. Należy unikać kontaktu z agresywnymi środkami czyszczącymi, chemikaliami domowymi oraz perfumami. Ze względu na swoją twardość, jest podatny na zarysowania, dlatego należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie barwy. ## Przechowywanie Okazy waryscytu najlepiej przechowywać oddzielnie od innych, twardszych minerałów, aby zapobiec zarysowaniom. Idealne jest przechowywanie w miękkiej torebce lub w wyściełanej przegródce w pudełku. Należy unikać miejsc o dużych wahaniach temperatury i wilgotności.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej